IL-BLOG TA' WENZU MINTOFF MILL-MISRAH

Friefet

2008-10-12T20:49:00.008+02:00

Tkun ilek tgħix għal żmien twil fil-qalba tal-pajjiż sa minn meta tkun waqgħetlek zokortok, qajla tinduna li qed jinbidel.Mhux hekk fil-każ ta’ Herbert Ganado li b’dawk is-snin kollha li għaddew minn fuq il-kitba tiegħu, il-pinna mirquma li kellu xorta ħadd ma jirbħilha.

Peress li Ganado kien tradizzjonalista u konservattiv kbir tant li kien jammira lil Generalissimo Francisco Franco, tabilfors kien jara lil Malta tinbidel u hu u jagħmel dan kien jagħli bl-inkwiet. Tant xtaq li Malta ma tinbidilx li kien jinkwieta jaraha qed tinbidel. Forsi proprju għalhekk il-kwadretti narrativi tiegħu mimlija notstalġija tal-passat huma daqstant irfinuti u impressjonanti.

Orsijiet polari

F’Malta m’għandniex orsijiet polari jitqabdu ma’ xi sikka tas-silġ biex ma jegħrqux fl-ilma ffriżat li jġibuna in se u jiftħulna għajnejna li l-klima qed tinbidel u magħha d-dinja, għall-agħar u mhux għall-aħjar.Għall-grazzja t’Alla diżastri naturali bħal tsunamijiet u uragani m’għandniex imma dawn iġagħluna nirrealizzaw, jekk mhux bis-sewwa bid-dnewwa, li t-tbagħbis tal-bniedem man-natura qed iwassal biex il-klima tinbidel b’mod li jipperikolalna ħajjitna. Fin-nuqqas tal-orsijiet polari, f’Malta kollox to scale skont id-daqs nanu ta’ pajjiżna, huma l-friefet u n-naħal li jistgħu jservu biex jiftħulna għajnejna.Madwar erba’ snin ilu f’pajjiżna kellna invażjoni pjaċevoli ħafna u mhux mistennija. Għal xi ġranet f’Malta kienet imtliet bi friefet il-ġmiel tagħhom kollha kuluri. Dik kienet tassew rebbiegħa ġdida għal Malta, fil-veru sens tal-kelma. Ma nistax nimmaġina kif dik il-kwantità kbira ta’ friefet qasmet dawk il-mili kollha ta’ baħar biex imbagħad straħu għal ftit f’Malta.Imnalla ma kinux għasafar għax żgur kienu jsibu s-saħta u jħaffru l-qabar tagħhom f’Malta. Din l-invażjoni barranija fakkritna li xi darba kienu jeżistu friefet ġewwa pajjiżna. Mhux friefet il-lejl, għax dawk ilhom li ġew estinti, bl-aħħar battalja li kienet saret lejn l-aħħar tat-Tmeninijiet u d-Disgħinijiet minn Żgħażagħ għall-Ambjent u l-Kunsill Lokali ta’ Birżebbuġa biex jiġi salvat Għar il-Friefet.

Lanqas farfett tal-kaboċċi u l-pastard m’għadek tilmaħ fil-kampanja tagħna, aħseb u ara l-friefet eżotiċi minn dawk li rajna erba’ snin ilu.Lanqas il-ġemel imqammel u x-xadini proverbjali ta’ Sant’Anton wara l-ħadid imsaddad m’għad għandna x’nuru lit-tfal tagħna, aħseb u ara l-ħolqien fl-istat naturali tiegħu. Il-fatt li llum m’għadekx tara mqar farfett wieħed itir minn fjura għall-oħra mbagħad kotor insett li qerdilna dak il-palm kollu f’pajjiż nieqes daqstant mis-siġar, aktar minn biżżejjed biex jurina l-kitba fuq il-ħajt li titkellem waħidha - it-tibdil fil-klima laħaq livell li qed jgħakkar lin-natura.

Naħal

Minbarra l-friefet kull ma jmur anki n-naħal qed isiru speċi iktar rari fil-ġonna u fil-kampanja tagħna. Skont studji xjentifiċi internazzjonali ppubblikati dan l-aħħar, fost il-fatturi li qed jikkontribwixxu biex jisparixxu n-naħal għal darb’oħra nsibu t-tibdil fil-klima. In-naħla tagħti sehem importanti fiċ-ċiklu tan-natura, speċjalment fid-dakra tal-fjura tas-siġar tal-frott. Hu kkalkulat li l-valur tad-dakkir tan-naħal fil-produzzjoni agrikola dinjija hu ta’ madwar €150 biljun. Li kieku qatt in-naħal jisparixxi minn wiċċ id-dinja, il-produzzjoni agrikola li jifdal ma tkunx biżżejjed biex tissodisfa d-domanda dinjija.

Al Gore

Tmien snin ilu għal ftit mijiet ta’ voti fl-istat ta’ Florida kien rebaħ l-elezzjonijiet Presidenzjali Amerikani George Bush a spejjeż ta’ Al Gore li mill-pajjiż kollu ġab il-maġġoranza tal-voti, anki jekk fil-kulleġġ elettorali ġab il-minoranza tas-siġġijiet.Imma l-Istati Uniti tal-Amerka ma twasslitx f’xifer ta’ preċipizju ta’ gwerra ċivili li kienu għoddhom wasluna fih ċerti nies hawn Malta wara r-riżultat elettorali pervers tal-elezzjoni ġenerali tal-1981.Fl-Istati Uniti, wara deċiżjoni tal-Qorti Suprema dwar il-votazzjoni fi Florida, kulħadd aċċetta r-riżultat tal-elezzjoni tas-sena 2000 qisu qatt ma kien xejn. Imma f’Malta bejn l-1981 u l-1987 konna għamilna ħames snin u nofs interrqu u nittertqu f’baħar ta’ nkwiet liema bħalu.Biex tgħaxxaqha r-riżultat tal-elezzjonijiet Amerikani, mhux bħall-elezzjonijiet ta’ Malta, jaffettwaw biss dak li jiġri f’din iż-żibġa ta’ gżira, imma għandhom impatt qawwi fuq il-bqija tad-dinja. Vera li kieku waqa’ u kiser siequ. Imma li kieku tela’ Al Gore u mhux George Bush l-unika superpotenza li għad fadal fid-dinja ma kinitx taġixxi b’mod unilaterali kif ifettlilha u minflok tagħmel ta’ rasha, kienet terfa’ iktar responsabbiltà u tirratifika konvenzjonijiet internazzjonali bħal dik ta’ Kyoto dwar il-ħarsien tal-klima. Avolja m’aħniex se nivvutaw fl-4 ta’ Novembru li ġej xorta waħda nistgħu niġu affettwati mhux ftit bl-għażla li jrid jagħmel il-poplu Amerikan bejn Barack Obama u John McCain. Għażla li żgur tħalli effett fuq il-qagħda ekonomika, il-politika ambjentali u l-iżvilupp sostenibbli u r-relazzjonijiet internazzjonali ta’ kull pajjiż fid-dinja.Ma nistgħux inkunu indifferenti quddiem għażliet importanti bħal dawn, jew agħar minn hekk, nimxu bil-preġudizzji jew naqgħu f’kontradizzjonijiet kbar.

Berlusconi

Ir-realtà virtwali tal-internet tikxef ċertu għawar li altrimenti ma tantx jinkixef. Ma nistax nifhem b’liema loġika nies li huma attivi, ngħidu aħna fil-Partit Laburista, jistgħu fl-istess ħin ikunu simpatizzanti ta’ John McCain jew ta’ Silvio Berlusconi, biex inkun semmejt biss żewġ eżempji.Għalija hi anatema mill-kbar li Laburist ta’ veru qatt xi darba jista’ jammira lil xi ħadd bħal Berlusconi, politiku tal-Lemin, li jagħmel liġijiet kif jaqbel lilu personalment biex jaħrab mill-id tal-ġustizzja u li ħoloq speċi ta’ partit permezz tal-impjegati u l-konsulenti tal-kumpaniji privati tiegħu, fejn hu jiddetta u jiddeċiedi kollox waħdu.Allaħares għad xi darba naslu f’punt fejn iktar Laburisti jagħmlu ‘role model’ tagħhom politikanti bħal McCain jew Berlusconi għax hemmhekk vera jkun spiċċa kollox.Il-programm Porta a Porta tat-Tnejn li għadda kellu bħala mistieden speċjali lil Silvio Berlusconi li offra spettaklu ikbar minn tas-soltu.

F’mument minnhom feġġet ukoll fl-istudjo Valentina Vezzali, kampjonessa Olimpika tal-fencing li rregalat xabla lil Berlusconi bħala tifkira u stednitu biex jiddwella magħha.“Lanqas noħlomha li mmissek bix-xabla,” sklama Berlusconi avolja hu Kavallier. Vezzali weġbitu: “Xi ħadd bħalek ma niddejjaq xejn inħallih imissni, sur President.” Mument ta’ spettaklu televiżiv liema bħalu li seraq ix-xena u spikka fuq id-diskors politiku kollu li sar matul is-serata. Mument ieħor ikkulurit ħafna kien meta poġġiet bilqiegħda ħdejn Berlusconi l-Miss Italia l-ġdida Miriam Leone. Ma naqasx il-ħars minn taħt ta’ Berlusconi lejn kuxxtejn Miss Italia. Avolja għandu 72 sena skorruti, biż-żebgħa tgħatti x-xagħar abjad u t-tiġbid jgħatti t-tikmix, Berlusconi għadu jrid u ma jiddejjaq xejn jilgħabha tal-playboy, ġieli anki ma’ kapijiet ta’ stati bħall-President tal-Finlandja.

Hedging

Li ħareġ minn dan il-programm ta’ Vespa ta’ interess għalina l-Maltin kienet l-aħbar li bejn Lulju u Awwissu li għadda l-petrol u d-diesel fl-Italja roħsu bejn erba’ jew ħamsa fil-mija. Mentri għal xi raġuni jew oħra f’Malta baqa’ ma ċċaqlaq xejn minn fejn kienu l-prezzijiet fix-xhur ta’ qabel u dan minkejja li l-prezz internazzjonali taż-żejt niżel sostanzjalment fil-ġimgħat li għaddew. Minn kif jidher, il-prezz tal-fuel f’Malta mhux qed jirrifletti ċ-ċaqliq pożittiv li kien hemm fil-prezzijiet internazzjonali għax hemm fin-nofs xi hedging agreement. Kemm qegħdin sew min jaf jarana!Il-hedging minn ħażin, f’daqqa waħda sar tajjeb, imma meta kellu jsir ma sarx u meta ma kellux isir, sar. Il-poplu jkollu jibqa’ jaqla’ u jibla’ ġo fih minn dan il-Gvern ta’ minoranza li rebaħ elezzjoni ġenerali bi ftit voti imma b’ħafna ingann, qerq u gideb, imma li qed iġib ruħu daqs li kieku rebaħ b’maġġoranza ta’ xi 20,000 vot.

Ja sajf

2008-09-17T17:05:00.001+02:00

L-aħbar li mara anzjana ta’ 88 sena minn tal-Pietà tilfet ħajjitha mtajra minn karozza waqt li kienet qed tipprova ssalva ħajjet il-kelb tagħha li ħarab minn taħt idejha għal nofs it-triq, hi waħda ta’ swied il-qalb għal iktar minn raġuni waħda.

L-iktar l-iktar għax mhux ħajja waħda nħasdet imma tlieta: tal-anzjana, tal-kelb (li jekk baqa’ ħaj ma nafx x’se jagħmel mingħajr sidu), u ta’ dak il-povru li tajjar lill-anzjana, anki jekk ma kellu tort ta’ xejn.Waħda mill-ikbar traġedji li jista’ jiġrilu bniedem hi li jkun qed isuq għall-affari tiegħu u joħroġlu minn wara l-kantuniera xi tifel qed jiġri wara ballun u jtajru, u għid li għandek jew m’għandekx tort, għandek il-bqija ta’ ħajtek mmarkata u mfarrka biex ma nużax il-kelma proprja Għawdxija.

Dida

Daqs sentejn ilu bdejna nrabbu kelba d-dar jisimha Dida. L-isem m’għandu x’jaqsam xejn mal-goalkeeper tal-Milan għax jien fil-fatt Interista. Illum irrealizzajt xi tfisser il-vera mħabba safja u disinteressata li l-annimali jgħallmu lill-bniedem, għad li anki l-bniedem suppost li anki hu annimal. Bil-ħila ta’ Dida sirt naf kemm jafu jħobbu l-annimali, ħafna aktar minn ċerti bnedmin. L-annimali xorta waħda kapaċi jesprimu l-emozzjonijiet tagħhom avolja neqsin mid-don tal-kelma, l-aqwa don li għandna kif nesprimu l-imħabba tagħna lejn ħaddieħor.L-anzjana minn tal-Pietà ħalliet ħajjitha għal imħabbitha daqs tfajla fil-fjur ta’ żgħożitha li lesta tmut għall-maħbub tagħha f’xi rumanz ta’ mħabba moqri minn Charles Arrigo jew Twanny Scalpello. Apparti l-iktar każijiet ovvji ta’ moħqrija sadika fuq l-annimali, iġġibli ħlewwa ta’ qalb id-dehra tal-klieb abbandunati, l-iktar dawk li jkunu għadhom kif intelqu għal għonq it-triq, mitlufin u diżorjentati f’ambjent li mhuwiex tagħhom, ixammu ’l hemm u ’l hawn fil-vojt jippruvaw isibu t-triq lura. Mitlufa darba għal dejjem.

Lanja

F’dawn il-ġimgħat twal ta’ sħanat kbar, tidlik milli jwaħħal, murtali tal-bomba jvenvnu f’widnejna biex ċerti nies jagħtuna prova tal-virilità tagħhom, gliegel ta’ birra ta’ barra li għax ta’ barra bilfors aħjar minn ta’ Malta, xejn iktar qajla jiċċaqlaq. Imma bis-sewwa jew bid-dnewwa l-bullettini tal-aħbarijiet u l-gazzetti xorta waħda jridu jimtlew anki jekk m’hemmx wisq mili biex timla’. Ma tonqosx għalhekk is-soltu litanija ta’ aħbarijiet li mhumiex aħbarijiet … numru rekord ta’ passiġġieri jaqsmu l-fliegu bejn iż-żewġ gżejjer u Giovanna erħilha tiddandan, jiġi kkommemorat l-anniversarju tal-konvoj ta’ Santa Marija meta l-Ohio għoddu miss il-qiegħ u l-Maltin kienu għoddhom mietu bil-ġuħ, bosta żgħażagħ imqarba jinqabdu bid-droga f’diversi parties all night long, isir l-irkant bejn ir-reffiegħa tal-vara ta’ Santa Marija tal-Imġarr u jirbaħ min jirbaħ l-irkant hu l-kappillan li jirbaħ dejjem.

'Ahbarijiet'

M’hemmx ifittex li jgħaddi dan is-sajf għax se jeqridna. Imma int u tieħu l-impressjoni li f’dawn ix-xhur tas-sajf il-pajjiż ikun daħal fi stat ta’ siesta permanenti, joħorġu aħbarijiet mill-aħbarijiet li mhumiex aħbarijiet. Qed nirreferi għall-aħbar mogħtija lilna minn TVM xi ġranet ilu meta nqaleb scammel ftit ’il bogħod minn dik li qabel kienet il-lukanda Forum f’St. Andrews. Għal mument dak li ġibed l-attenzjoni ta’ widnejja ma kienx il-fatt li nqaleb scammel fuq ġenbu u korra s-sewwieq tiegħu imma li skont il-PBS dan l-iscammel kien fi triqtu għall-Magħtab biex jiddisponi minn skart domestiku. Rimarka li ma tistax titħalla għaddejja mingħajr osservazzjoni kif ġieb u laħaq. Iktar u iktar wara dak il-ftaħir kollu li ‘l-Magħtab ingħalaq’ minn George Pullicino & Co, dak li m’ilux ra l-għarqa fuq jott li daħħalu l-ilma ftit lil hinn mill-kosta ta’ Sqallija, flimkien mal-eks Chairman tal-MEPA u negozjant li għomru u żmienu jiġi bżonn il-permessi tal-MEPA. Kull deni ħudu b’ġid għax kellu jinqaleb scammel biex insiru nafu b’kumbinazzjoni li l-Magħtab għadu miftuħ u qed jilqa’ ġo fih l-iskart domestiku. Imma tiskanta ruħek b’xejn li minkejja ċ-ċokon tal-pajjiż il-fatti jdumu ma jaraw id-dawl tax-xemx jew joħorġu permezz ta’ xi karambola bħal din tal-iscammel fi triqtu lejn il-Magħtab.Mela nsejt li oil spill ta’ madwar 30 tunnellata ta’ fuel tal-ajruplani fid-depot ta’ Wied Dalam tal-Enemalta nżammet mistura baxx baxx u kellha tgħaddi ġimgħa minn fuqha biex insiru nafu b’dan, bid-direttivi tal-UE b’kollox dwar id-dritt tal-informazzjoni u t-trasparenza.

Mickey Mouse

F’pajjiż tal-Mickey Mouse bħal tagħna ma setax jonqos f’din il-lajma u monotonija tas-sajf li kellha tkun ras ta’ ġurdien li tqajjem furur liema bħalu.Vera beżżul u sptar bil-magħmul biex din ir-ras ta’ ġurdien kellha tinzerta fil-platt ta’ infermiera biżbetka li x’aktarx daħlet fil-menopawsa u li bħali għandha fobja bil-ġrieden li kif tara denb ta’ wieħed jaqbadha l-furaxx.Ara kieku kienet xi infermiera Filippina jew Indjana kienet tkun mod ieħor l-istorja għax kienu jgħidu li tabilħaqq għandna sptar state of the art li l-menu à la carte, jagħtu jieklu lill-infermiera skont il-gosti kulinari tal-kċina etnika tal-pajjiż minn fejn ġejjin.Dan il-plejtu kollu fuq biċċa ġurdien jewwilla din mhix xi ħaġa li tista’ tiġri kullimkien? Qed jiġri wara kollox dak li kien jingħad qabel l-appuntament li kellna mad-destin meta ngħaqadna miż-żokra bil-kurdun ma’ Brussel … sħubija tfisser li mal-ħafna vantaġġi rridu naċċettaw ukoll l-iżvantaġġi.Mhux biss il-boroż tar-ross u taz-zokkor bl-istilel tal-Ewropa fuqhom irridu naċċettaw minn Brussel imma anki xi ras ta’ ġurdien ’l hemm u ’l hawn. L-aħbar sensazzjonali tar-ras ta’ ġurdien fuq platt għamlet id-dawra sħiħa tal-gazzetti, radjijiet u televiżjonijiet kollha ta’ Malta u kienet anki breaking news fit-Times fuq l-internet imma fuq il-Pravda, la voce del padrone, in-NET/101/Nazzjon, silenzju totali u skiet assolut.

Defiċit

Aħbar sensazzjonali oħra li tikkonċerna l-istat finanzjarju pjetuż tal-Kaxxa ta’ Malta, li wkoll tidher li hi mnawra sew minn xi ras ta’ ġurdien. Issa li għaddiet l-elezzjoni ġenerali, fost id-dnubiet fix-xhur li nkixfu minn kemm ilha li ġiet u marret, hemm dak tad-defiċit infernali li għad għandna bħala pajjiż. Filwaqt li d-defiċit laħaq il-figura qawwija ta €238.5 miljun (żieda ta’ €74.6 miljun jew 36 fil-mija għall-ewwel seba’ xhur tas-sena, meta mqabbel mal-istess perjodu tas-sena li għaddiet), id-dejn pubbliku żdied bi €159.6 miljun għas-somma totali ta’ €3,486.9 miljun. Dan kollu meta skont il-baġit ta’ din is-sena d-defiċit kellu jonqos u mhux jiżdied.Lil hinn miċ-ċifri li bħal donnhom tajbin biss biex teħodhom lottu, li hu kurjuż hi l-iskuża mqanżħa li ħareġ biha Lawrence Gonzi biex jispjega l-affari tad-defiċit li reġa’ skappa minn idejn il-gvern.Gonzi jridna nibilgħu l-mazzun li d-defiċit żdied bil-qawwi għax il-gvern ta lura ftit minn dak li ħa meta lejlet l-elezzjoni ġenerali ikkonċedielna li ċ-children’s allowance tingħata, min ftit min ħafna, lit-tfal kollha. Bħal dak li qallu meta fl-aħħar baġit ipproġetta d-defiċit ta’ €68miljun ma kienx konxju tal-fatt li nefqa għaċ-children’s allowance kienet se tiżdied sostanzjalment.Bilfors ikollok tasal għal konklużjoni li, jew dan il-gvern ma jafx jibbaġitja, inkella jrid jistma n-nies ta’ bajju jew ta’ mzazen.

Avviz

2008-07-25T12:35:00.006+02:00

Jiġu ppostjati postings ġodda fuq dan is-sit wara l-4 t’Awwissu, hekk kif ikunu tlestew l-elezzjonijiet interni fi ħdan il-Partit Laburista. Dan fuq direttiva tal-Kummissjoni Elettorali ta’ l-istess Partit.

wenzu

Fabbrika ta' l-ideat

2008-07-12T16:41:00.006+02:00

Fi żmien xahar ieħor, il-Partit Laburista jkollu amministrazzjoni ġdida. Matul is-sena u ftit xhur li għaddew, bħalma forsi tafu jien kont membru ta’ l-amministrazzjoni fil-kariga ta’ Segretarju Edukattiv.

Sena u nofs ilu ħsibt li jkun aħjar li flok nikkontesta l-aħħar elezzjoni ġenerali, nagħti l-kontribut tiegħi fuq il-livell ta’ amministrazzjoni tal-Partit b’ħidma kontinwa u ddedikata.Safejn kien jiddependi minni, l-impenn tiegħi kien totali u l-ħidma bla waqfien bi programm ta’ attivitajiet għaddej il-ħin kollu. Imma fl-istess ħin kont ittormentat bil-ħsieb li xtaqt nikkontribwixxi ferm iktar għall-Partit, imma mhux minni naqas. Imma dwar dan is-suġġett tkellimt biżżejjed u fil-fatt dak li għidt ġie kkonfermat wkoll mir-Rapport tal-Kummissjoni appuntata mill-Partit Laburista dwar ir-riżultat ta’ l-aħħar elezzjoni ġenerali. Issa rridu nħarsu ‘l quddiem u mill-kliem irridu ngħaddu għall-fatti. Nafu fejn qegħdin l-isfidi w il-problemi, issa rridu naħdmu fuq is-soluzzjonijiet. It-tmexxija ġdida ta’ Joseph Muscat qanqlet entużjażmu u ħeġġa ġdida fi ħdan il-Partit Laburista. Il-moral ftit ftit reġa’ beda jogħla u qed tiġġedded fina t-tama mhux biss li nirbħu l-elezzjoni ġenerali, imma li jkollna l-opportunità li nagħmlu l-ġid lil dal-pajjiż. Biex naslu fil-punt li jkollna l-fiduċja tal-maġġoranza tal-votanti, irridu naħdmu qattiegħ u bla heda biex il-Partit Laburista tassew isir il-fabbrika ta’ l-ideat li jrid jagħmel minnu l-Mexxej Joseph Muscat. Fabbrika li minnha mbagħad joħorġu l-‘policies’ li jagħmlu mill-Partit Laburista mhux sempliċi gvern alternattiv li jieħu post in-Nazzjonalisti għax ikunu ddekadew mill-poter, imma li jwasslu biex ikollna l-aħjar gvern li dan il-pajjiż jista’ jkollu. Il-bibien ta’ din il-fabbrika jridu ikun miftuħin għal kull minn hu ta’ rieda tajba u li jixtieq jagħti kontribut lill- Partit bil-ħsibijiet u l-ħiliet kollha tiegħu.

Zminijietna

Il-Ħamis li għadda ħadt gost ferm li fil-programm tar-radju kelli bħala mistednin tliet żgħażagħ mill-grupp Żminijietna, Michael Briguglio, Christopher Cutajar u David Pisani. Kienu ppreparati sew fuq kull suġġett li ttrattajna lokali u internazzjonali, b’argumenti konvinċenti u rilevanti ħafna għall-ħajja li qegħdin ngħixu llum. Imma iktar importanti minn hekk, dawn iż-żgħażagħ għandhom id-don li huma imsaħħin b’qawwa morali politika bbażata fuq il-prinċipji tal-ġustizzja soċjali li ma jinbiegħu għall-ebda prezz. Żgħażagħ bħal dawn jimlewk bil-kuraġġ u t-tama li mhux veru dak li jsostni Francis Fukuyama, li s-soċjaliżmu miet (‘Socialism is dead’). Imma biex il-prinċipji soċjal-demokratiċi jibqgħu ħajjin, għandna quddiemna l-isfida li dawn il-prinċipji rridu nagħmluhom rilevanti għall-kuntest attwali. Il-Partit Laburista jrid isaħħaħ l-identità tiegħu billi jispira ruħu minn dak kollu li għadda minnu fl-istorja u jibni l-politika tiegħu fuq il-pedamenti tal-prinċipji bażiċi li sawruh u tawh il-ħajja imma fl-istess ħin dawk il-prinċipji irid jagħmilhom rilevanti għaż-żminijiet li qegħdin ngħixu llum.

Tmexxija

L-elezzjoni għall-uffiċjali tal-Partit La- burista li se ssir fl-4 t’Awissu li ġej mhijiex għażla ta’ uċuh u ta’ min għandu jżomm jew ma jżommx il-pultruna. Qabel ma ssir l-għażla tal-persuni, min se jagħmel din l-għażla l-ewwel ma jrid jara huma x’ħiliet, għodod u riżorsi umani li se jkollu bżonn il-Partit minn issa sa Elezzjoni Ġenerali oħra. Imbagħad id-delegat irid jara minn fost dawk li offrew ruħhom għad-dispożizzjoni tal-Partit, min hu l-iktar kapaċi joffri proprju dawk l-għodod u l-ħiliet li għandu bżonn il-Partit. Jien bi ħsiebni nikkontesta għall-kariga ta’ President mhux biex inżid xi penz għax il-penzijiet qatt ma għamlu bija, imma biex inkun nista’ naqdi lill-Partit aħjar bil-ħila kollha tiegħi. Irrid nagħti sehmi biex dawk il-madwar 7,000 Laburist li ma vvotawx fl-aħħar elezzjoni jerġgħu jħossuhom komdi jaħdmu fi ħdan il-Partit Laburista. Irrid nagħti sehemi biex nerġgħu ntellgħu s-‘self esteem’ tal-partitarji tagħna, inneħħu s-sens ta’ inferjorità biex meta tgħid li int Laburist tħossok kburi. Nixtieq nagħti sehmi proprju fl-ikbar sfida li għandu l-Partit li jibqa’ jagħmel id-differenza fuq is-sustanza u mhux biss f’dik li hija qoxra, billi l-valuri u l-prinċipji tat-twemmin li fuqhom issawwar il-Partit sa mill-ħolqien tiegħu, nagħmluhom rilevanti għal żminijietna.

Għall-bejgħ

2008-07-10T17:06:00.004+02:00

Il-voti jistgħu jinxtraw b’diversi modi. Fi żmien Strickland u Boffa, nofs pinta nbid fil-ħanut ta’ Kurun, kienet tkun iktar minn biżżejjed biex dak li jkun jibbasta. Imma iktar ma gerrbu s-snin, iktar beda jogħla l-prezz min-naħa ta’ min juri li hu dispost li jirahan il-vot tiegħu.Hawn min jikkuntenta ruħu b’xi teddy-bear b’isem Frans Zammit Dimech irrakkmat fuqu jew xi pirate copy ta’ CD bil-kanzunetti ta’ l-Eurovision bil-kumplimenti tal-ħbieb ta’ Michael Frendo.

Imbagħad hawn min tant hu wiċċu tost u qiegħed, li mhux biss lilu trid taqdi u tissodisfa imma lir-razza u r-radika. Fridges, cookers għal minn hu ta’ fuqu senduqu, u permessi tipo ta’ JPO li jiswew il-mijiet ta’ eluf ta’ liri, għal min senduqu ġa mimli imma qatt m’hu biżżejjed.

Velenu

Naturalment kull min qiegħed fil-politika, jgħid li qiegħed hemm biex jservi u ħadd m’hu qiegħed hemm biex jisserva. Imma fid-dinja politika fejn teżisti l-preċezzjoni li bosta huma dawk li jekk tagħtihom iċ-ċans japprofittaw irwieħhom bil-kif mill-politika. Proprju għalhekk ma tistax tlumu jekk jitħajjar japprofitta ruħu wkoll dak li l-uniku impenn tiegħu fil-politika hi dik il-minuta kull ħames snin meta jmur jixħet il-vot tiegħu.Mas-snin nibtet sistema ta’ poter immexxija fejn il-burokrazija u l-ineffiċjenza tistaġna kważi apposta ċerti servizzi, permessi, eċċ, li suppost jingħataw bi dritt minn ċerti entitajiet governattivi. Sistema politika li twassal biex lejlet l-elezzjoni ġġib lil votant jiekol minn idejn il-politikant. M’hemmx dubju li sistema bħal din ftit ftit qiegħda tivvelena u toqtol id-demokrazija f’pajjiżna.

Titotli

Imma llum xtaqt niffoka mhux fuq is-sistema tal-klijenteliżmu ta’ pjaċiri flok drittijiet li bħal donnu ġiet ingastata fis-sistema politiku tagħna u aċċettata mill-kotra, imma fuq ix-xiri tal-voti fil-veru sens tal-kelma. Ta’ kull darba li tintrebaħ u tintilef l-elezzjoni jfaqqsu ħafna xnigħat, speċjalment min-naħa telliefa, li x’imkien jew ieħor kien hemm xi qalja jew xi tbagħbis waqt il-votazzjoni. Minn elezzjoni għall-oħra l-għajdut li jkunu nxtraw il-voti dejjem qed isir iktar persistenti. Xnigħat dwar ċerti negozjanti li flok ma jitfgħu l-flus direttament fil-karus tal-partit li jappoġġaw, jispiċċaw jimirħu fil-barijiet u t-titotli ħalli jaraw isibux xi miskin jew xi mmantar li jkun interessat jirahan il-vot tiegħu għal xi mitt lira jew tnejn. Huma sitwazzjonijiet li verament ġraw fuq li ġraw u se jkomplu jiġru jekk mhux se naraw x’se nagħmlu. Imma huma sitwazzjonijiet li mhux la kemm tippruvahom. Minn fuq tingħata twistjatura f’ċerta sezzjoni tal-midja li x-xiri tal-voti huwa kollu frott tal-fantasiji tal-moħħ ta’ min hu maħruq għax tilef.

Għawdex

Anki fejn jidħol ix-xiri tal-voti l-avvanz teknoloġiku ħalla l-effett tiegħu. Darba smajt bi storja ħelwa minn Għawdex dwar kif ċerti kandidati fl-antik kienu jorbtu lill-votanti li jkunu tawhom il-kelma li se jivvutawlhom. Kandidat partikolari kien qed iżur mara xiħa li kienet magħrufa li soltu tivvota lil tan-naħa l-oħra.Kien beda jdur ir-riħ tal-bidla u anki dix-xiħa bdiet tagħti x’tifhem li qiegħda timmolla. Dan il-kandidat li kellu xamma tajba ta’ kif jaħdem moħħ mara anzjana minn Għawdex li tmur kuljum il-quddiesa ta’ l-ewwel, hekk kif ix-xiħa qaltlu ‘fi ħsiebi qiegħed sinjur’, dan weġibha ‘jien mhux fi ħsiebek irrid inkun imma l-unu fil-vot tiegħek’. ‘Tħabbel rasek xejn sinjur, nivvutalek żgur’.Hekk kif qaltlu hekk, dal-kandidat fil-pont joħroġ kurċifiss żgħir minn ġo ħobbu u qalilha ‘ħu ġurament li żgur se tivvotali’ u dix-xiħa ma kellhiex għażla ħlief li tbus is-salib u għall-ewwel darba l-partit ta’ dan il-kandidat rebaħ vot ġdid imma anzjan fl-istess ħin.It-teknoloġija qiegħda tevita li jittieħdu ġuramenti li jistgħu jkunu foloz għax fost dawk li jkunu wegħdu l-vot tagħhom hemm min qed jieħdu ritratt tal-vot permezz tal-mobile biex ikollu x’juri.

Interpellanza

Fil-ġranet li għaddew, saret interpellanza fil-Parlament u anki investigazzjoni mill-ġurnal MaltaToday dwar in-numru ta’ dawk li fl-aħħar elezzjoni ddikjaraw bil-ġurament li kellhom bżonn l-assistenza tal-famużi AEC’s biex jgħinuhom jivvutaw. Il-Prim Ministru u anki l-kap tal-Kummissjoni Elettorali wieġbu bl-istess mod, li biex tinġabar din l-informazzjoni kienu meħtieġa ħafna sigħat ta’ xogħol li jiswew il-flus u bl-iskuża ta’ hekk din l-informazzjoni tant elementari li faċilment tinġabar, baqgħet ma ġietx ippubblikata.Il-fatt li din l-informazzjoni baqgħet ma ġietx ippubblikata jqanqal bosta mistoqsijiet u suspetti li l-għad ta’ dawn il-votanti kiber u mhux ċkien, meta dawk li ma jafux jiktbu u jaqraw suppost li qiegħdin jonqsu u mhux jiżdiedu.Għalfejn kiber in-numru ta’ votanti li vvutawlhom tal-Kummissjoni flok ivvutaw waħidhom? Il-fatt li Gonzi qed jirrifjuta li jagħti din l-informazzjoni jindika li jista’ jkun hemm xi faħam miblul li jista’ jwasslek għall-konklużjoni loġika li Anġlu Farrugia f’dak li sostna dwar voti mixtrija kellu raġun biex ibiegħ!

X’lussu!

2008-07-06T19:01:00.007+02:00

Ftit tal-ġranet oħra u Joe Saliba jkun spiċċa mill-kariga ta’ Segretarju-Ġenerali tal-Partit Nazzjonalista. Is-Sur Saliba immarka l-għeluq ta’ dan il-kapitlu fil-karriera politika tiegħu bil-ftuħ uffiċjali tad-Dar Ċentrali l-Ġdida tal-Partit Nazzjonalista li ħabat propju fil-birthday tiegħu s-Sibt li għadda. Tneħħi l-bieb ta’ barra bil-ħabbatiet bil-maduma tal-PN, id-Dar Ċentrali Nazzjonalista hija minn fuq sa isfel ġdida fjammanta u qed jingħad li ġiet tiswa ‘il fuq minn żewġ miljun Lira. Kullimkien ħġieġ tinted, chrome u parkè, daqs l-aqwa lukanda five-star deluxe u gallariji ġejjin għat-tond, qieshom ta’ xi cruise liner. Ta’ bniedem felħan għax-xogħol li hu, kemm ta’ l-id u kemm tal-pinna, Joe Saliba zgur mhux se jibqa’ b’idejh fuq zaqqu fix-xhur li ġejjin u l-inawgurazzjoni tad-Dar Ċentrali tidher li hija l-planka tiegħu biex ikompli fil-politika imma b’kappell differenti, dak ta’ kandidat Nazzjonalista għall-Parlament Ewropew.

Bagatella

Il-lussu jlellex fid-Dar Ċentrali tal-Partit Nazzjonalista jqajjem mingħajr ma jrid il-kwestjoni taħraq ta’ kif ġie eżattament iffinanzjat dan il-bini estravaganti flimkien ma’ kampanji elettorali li wkoll kienu jiswew bagatella. Jekk mal-ftit mingħand il-ħafna kienx hemm ukoll il-ħafna mingħand il-ftit, il-Bambin biss jaf . Qajla nistgħu inkunu nafu jekk kienx hemm kuntratturi u negozjanti li kkontribew finanzjarjament għal din l-ispiża biex ippattu għal obbligazzjonijiet li kellhom minħabba pjaċiri u agevolazzjonijiet li ngħataw mill-partit fil-gvern. Ma nistghux nispekulaw imma nistgħu biss nikkontemplaw u nħallu r-ruħ tifhem. Fil-liġijiet tagħna m’hemm xejn xi jxekkel jew x’jirregola għajnuna finanzjarja bħal din li għandha iktar mill-boqxiex u t-tixħim milli mid-donazzjonijiet volontarji.

Sailing

Ftit inqas minn sena ilu lejn il-granet shan ta’ Santa Marija, meta Joe Saliba salpa fuq il-boat ta’ Żaren Vassallo, kienet faqqet daqxejn ta’ polemika li qatgħet ftit mill-monotonija tal-qilla u l-longa tas-sajf. Skond ma jingħad, kixef l-istorja ta’ Saliba fuq il-jott ta’ Vassallo benestant minn familja partikolari fin-negozju li kienet tinżamm fuq wiċċ l-idejn fid-disgħinijiet imma li ma’ tmiem il-prim-ministerjat ta’ Fenech Adami u l-ezilju fid-dezert politiku ta’ John Dalli, ma baqgħetx daqstant fuq wiċċ l-idejn mat-tmexxija ġdida Nazzjonalista. Din l-istorja tas-Sur Saliba jqum, jiekol, jixxemex u jorqod fuq il-jott tas-Sur Vassallo, qanqlet l-ilmijiet mhux l-aktar għax dan ħa ġita b’xejn, imma għall-fatt li s-Segretarju-Ġenerali tal-partit fil-gvern ghandu dit-tip ta’ familjarità u kunfidenza ma’ wiehed mill-kuntratturi ewlenin tal-pajjiz li jieħu ħafna xogħol mill-istess Gvern. Dan kien propju l-qofol tal-polemika li nqalgħet lejn tmiem is-Sajf li għadda, għax mill-bqija ħadd ma jinteressah fejn, kif u ma’ minn iqatta’ l-vakanzi tieghu Joe Saliba.

Rapport Galdes

L-qiegħa kompliet tisħon ftit ieħor meta l-gazzetti tal-Media Today ħadu spunt minn din il-polemika biex jindagaw dwar il-mod kif il-partit politiċi jiffinanzjaw irwieħom. Joe Saliba u Lawrence Gonzi, fil-pront raw kif għamlu biex joħolqu diversiv billi ħarġu jgħidu li b’konsultazzjoni ma’ l-Oppozizzjoni, l-Gvern Nazzjonalista ried jagħmel liġi li tirregola l-mod kif jiffinanzjaw irwieħom il-partiti politiċi. Kien speċi ta’ ġest teatrali biex tingħata l-impressjoni li n-Nazzjonalisti m’għandhomx faħam miblul dwar is-suggett, meta fir-realtà s-sorsi tal-finanzjament tagħhom jostruhom daqs li kieku kienu xi sigriet ta’ l-Istat. Tant kien superfiċjali u mingħajr ebda sinifikat dan il-gest, li nsew li tnax –il sena qabel il-Gvern Nazzjonalista kien ikkummissjona rapport dwar is-suġġett, l-hekk imsejjaħ ir-Rapport Galdes, li spiċċa jiġma’ t-trab fuq l-ixkaffa propju għax in-Nazzjonalisti ma ridux li jkollhom xi jxekkilhom wisq meta jiġbru l-eluf kbar mingħand dawk li ma jagħhtu xejn ta’ xejn u jekk jagħtu sold, jaraw kif jagħmlu biex jieħdu lira lura. Filwaqt li l-Partit Laburista intrabat li jimplimenta r-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni Galdes, il-PN ried ikompli jtawwal u jipprokrastina, jidher li qed jagħmel jagmel xi haga meta fil-fatt ma jagħhmel xejn. Mis-sajf li għadda kwazi kaxkret sena u oħra u għadna fejn konna, in-Nazzjonalisti jgibu rwieħom daqs li kieku għandhom bir bla qiegħ u jiddandnu b’lussu li l-flus għalih, ma nafux minn fejn ġejjin. Lussu li jimpressjona biss li minn faċilment impressjonabbli, ghax iqanqal ħafna u ħafna mistoqsijiet.

Pantouflage

2008-06-28T17:25:00.009+02:00

F’Malta teżisti l-anomalija kbira li biex tingħata biċċa art pubblika lil klabb tal-boċċi hemm proċeduri partikolari stabbiliti mil-liġi li jridu jiġu segwiti u saħansitra jridu jiġu approvati mill-Parlament. Fl-istess waqt biex kellu jinbiegħ l-ikbar bank f’Malta, il-Mid-Med, u biex inbigħu intrapriżi oħra li jiswew il-miljuni l-kbar, ma kien hemm l-ebda liġi li tirregola kif kellhom isiru dawn il-privatizzazzjonijiet.

Meta kienet saret liġi 32 sena ilu dwar proċeduri li kellhom jiġu segwiti fil-każ ta’ trasferiment ta’ art pubblika lil privat, il-Parlament kien ħass il-ħtieġa li jistabbilixxi parametri u kriterji kemm jista’ jkun oġġettivi abbażi ta’ liema setgħet issir allokazzjoni ta’ art pubblika lill-privat min-naħa tal-gvern.Verament li maż-żmien ġew skoperti diversi toqob u ventilaturi f’dawn il-proċeduri minfejn seta’ wieħed jgħaddi biex jieħu dak li ma ħaqqux. Però din il-liġi kienet timmarka żvilupp importanti għax kien stabbilit il-prinċipju li f’soċjetà demokratika l-gvern kellu jsegwi ċerti kriterji oġġettivi fl-allokazzjoni ta’ riżorsi pubbliċi lill-privat u m’għandux jagħmel li jfettillu u jistrieħ biss fuq id-diskrezzjoni assoluta. Mentri għal dawk li huma privatizzazzjonijiet, jew il-bejgħ ta’ kumpaniji tal-gvern li jista’ jkollhom ukoll meded kbar ta’ art u proprjetajiet oħra, ma jeżistu l-ebda proċeduri stabbiliti bil-liġi li jillimitaw u jxellfu d-diskrezzjoni assoluta tal-gvern tal-ġurnata.

White Paper

Biex jilqa’ għall-kritika qawwija li kienet saret dwar il-mod kif inbigħ il-Mid-Med Bank fl-aħħar tad-Disgħinijiet il-Gvern Nazzjonalista kien ippubblika f’Novembru ta’ l-1999 White Paper dwar l-istrateġija tiegħu rigward privatizzazzjonijiet.F’din il-White Paper, minbarra li ġew elenkati mill-gvern il-prijoritajiet f’dan il-qasam, jissemmew ukoll diversi metodi kif jista’ jsir il-bejgħ ta’ kumpaniji ta’ l-istat u l-assi tagħhom, f’ċirkostanzi differenti.Din il-White Paper tisħaq ħafna fuq il-bżonn tat-trasparenza fil-proċess ta’ privatizzazzjoni. Imma White Paper isimha magħha. Ma fiha xejn li legalment jorbot imma hi sempliċiment dokument konsultattiv li mhux obbligatorju. Għal xi raġuni misterjuża d-dokument finali wara l-proċess ta’ konsultazzjoni li suppost sar baqa’ ma ġiex finalizzat u ippubblikat. Minkejja l-enfasi kbira li ssir f’din il-White Paper dwar it-trasparenza, meta tintalab informazzjoni dwar id-dettalji ta’ xi privatizzazzjoni jew oħra, din l-informazzjoni tibqa’ ma tingħatax bl-iskuża tas-sensittività kummerċjali.

Bħal White Papers oħra din għandha mil-lastiku għax hi dokument li jiġġebbed u li ma joffrix il-garanziji xierqa biex fi privatizzazzjoni jiġu segwiti l-aħjar prattiċi stabbiliti internazzjonalment li għandhom jiżguraw li l-affarijiet tassew isiru fl-aħjar interess pubbliku. Il-World Bank jirrakkomanda li f’dawk il-pajjiżi fejn jeżisti qafas istituzzjonali fjakk u strutturi merħija li jsibuha diffiċli biex jiżguraw li jkun hemm minimu ta’ trasparenza, ikun ferm aħjar li minflok xi White Paper bħalma għandna f’Malta jew linji gwida li jiġġebdu, tiddaħħal fis-seħħ liġi organika li b’mod tassattiv tgħid xi proċeduri għandhom jiġu segwiti fi proċess ta’ privatizzazzjoni. S’issa f’Malta għal raġunijiet li jafhom il-Gvern Nazzjonalista għad m’hawnx liġi apposta li tirregola bis-serjetà l-privatizzazzjoni.

Stealth

Bejn għax il-Partit Laburista kien għadu qisu ras maqtugħha wara r-riżultat ta’ l-aħħar elezzjoni u bejn il-kjass u l-aljenazzjoni li nħoloq fl-inter-regnum sakemm inħatar mexxej ġdid fl-MLP, Lawrence Gonzi approfitta ruħu minn din is-sitwazzjoni u ħadem inkiss inkiss qisu ajruplan Stealth, mhux biss biex idaħħal lil Malta fil-Partnership for Peace imma anki biex titnieda l-privatizzazzjoni tat-Tarzna. Mill-aħħar gwerra ’l hawn it-Tarzna baqgħet tiddomina fuq ix-xefaq politiku u r-raġuni vera u proprja kienet li t-trasformazzjoni minn tarzna marbuta mal-preżenza tal-flotta Navali Ingliża għal waħda li tagħmel xogħol purament kummerċjali baqgħet ma seħħitx fil-veru sens tal-kelma. Meta tikkunsidra li t-tarzna fl-aqwa tagħha kienet timpjega ’l fuq minn 12,000 ruħ u illum timpjega madwar 1,700 ħaddiem, l-iskala tal-problema ċkienet xi ftit. Imma xorta waħda l-għixien ta’ 1,700 familja m’għandux ikun uġigħ ta’ ras għalihom biss, imma għandu jinkwieta lilna lkoll. Il-vijabbiltà kummerċjali tat-Tarzna ġiet ipperikolata mhux l-aktar minħabba t-trejdunjoniżmu militanti imma għax għal snin twal ingħataw sussidji li marru fuq l-irjus. Sussidji li fi żmien kien min kien sejħilhom ‘velenu’ għax kienu jmorru għall-ispiża rikorrenti u fl-istess ħin ma kien qed isir l-ebda nfiq bħala investiment kapitali f’maniġment professjonali, teknoloġija ġdida u apparat modern biex jibdel impjant li jaf żmien Charles Dickens. It-Tarzna għandha work-force li fil-parti l-kbira tagħha magħmula minn ħaddiema ta’ iktar minn 45 sena. Dan għaliex għal snin twal ma kienx hemm dħul ta’ apprentisti ġodda.

Ristrutturazzjoni

Jekk tifli bil-lenti waħda waħda t-353 wegħda li kellhom in-Nazzjonalisti fl-aħħar programm elettorali tagħhom imkien m’hu se ssib li t-Tarzna kienet xi darba se tiġi privatizzata u wisq inqas li dan kien se jseħħ f’temp ta’ ftit ġimgħat wara l-elezzjoni. Għal kuntrarju wegħda 45 tal-manifest ta’ GonziPN tgħid: “Inkomplu l-programm ta’ ristrutturazzjoni sabiex it-tarznara jsiru vijabbli, skond il-ftehim negozjat fil-pakkett ta’ sħubija fl-Unjoni Ewropea.” Ristrutturazzjoni fl-ambitu tal-pakkett negozjat ma’ l-Unjoni Ewropea loġikament kellha tfisser li tingħata għajnuna finanzjarja mill-Istat li tkun permessa mill-Kummissjoni Ewropea għar-ristrutturazzjoni tat-Tarzna ħalli din issir waħda vijabbli.Imma minn dan kollu ma seħħ xejn. Għax f’kemm ili ngħidlek Gonzi għaġġel jasal għall-konklużjoni li t-Tarzna ma tistax tkun vijabbli u allura jrid jara kif jagħmel biex jeħles minnha u mill-parti l-kbira tal-ħaddiema kemm jista’ jkun malajr.Għal darb’oħra qed jiġu offruti skemi ta’ irtirar kmieni mix-xogħol lill-ħaddiema li qegħdin fl-età ta’ 45 sena ’l fuq li mhux lakemm isibu opportunità oħra ta’ xogħol f’suq li kulma jmur qed isir iktar kompetittiv.

Ta' kaf kaf

Il-qafas istituzzjonali ta’ dan il-pajjiż għadu mlaqqat u ta’ kafkaf, mhux biss għax ma teżisti l-ebda liġi li tirregola l-privatizzazzjonijiet, imma anki għax m’hemm xejn xi jżomm uffiċjal pubbliku li jkun qed jinnegozja f’isem il-gvern il-kundizzjonijiet tal-bejgħ jew tal-konċessjoni mogħtija, li hekk kif jintemmu n-negozjati, fid-daqqa u l-ħin isib ruħu fuq in-naħa l-oħra tal-mejda ingaġġat mal-kumpaniji li magħha kien innegozja f’vesti differenti.Il-każ ta’ Claudio Grech, dak li uffiċjalment kien l-assistent personali tal-Ministru Austin Gatt imma fir-realtà kien il-factotum warajh, tant li kien anki jinħatar f’kumitati ta’ għoti ta’ tenders li jiswew miljuni kbar ta’ Ewro, għandu jgħallimna mhux ftit. Wara li ħa sehem fin-negozjati ma’ Tecom kemm fir-rigward tal-bejgħ ta’ l-ishma fil-Maltacom u anki biex isir il-proġett SmartCity Malta, f’temp ta’ ftit xhur Grech spiċċa ngaġġat bhala CEO ta’ dan il-proġett.Mil-lat ta’ perċezzjoni, din hi stonatura liema bħalha li tista’ tqanqal ħafna suspetti li filli fuq naħa waħhda tal-mejda u fid-daqqa u l-ħin jispiċċa fuq in-naħa l-oħra. Ikollok l-istess stonatura meta xi uffiċjal ta’ trade union f’kemm trodd salib jispiċċa ngaġġat ma’ xi kumpanija li magħha kien jinnegozja f’isem il-union. Il-gvern għandu jiżgura permezz ta’ sistema li fi Franza tissejjaħ ‘pantouflage’ li l-impjegati tiegħu jevitaw għall-perjodu ta’ żmien milli jiġu ngaġġati minn xi ħadd li jkun gawda xi benefiċċju li jkun ir-riżultat ta’ xi deċiżjoni tagħhom meta kienu fis-servizz pubbliku.
[artiklu li deher fil-gazzetta Illum tat-22 ta' Gunju, 2008]

Skappatojja

2008-06-22T10:19:00.002+02:00

Ghandek tgħid f’Malta jirriżenja min m’għandux jirriżenja, imma min għandu għalxiex jirriżenja bil-bosta, jibqa’ mkaħħal mas-siġġu. Fis-sebgħinijiet kien hemm żewġ riżenji importanti li baqgħu jissemmew fl-istorja. Fl-1971 kien irriżenja mill-Kabinett il-Ministru Joe Micallef Stafrace u fl-1979 kien irriżenja n-Nutar Gużè Abela, it-tnejn li huma xempju ta’ l-integrità u onestà li mhux la kemm jinżammu intatti kif ġieb u laħaq fil-ħajja politika.

Matul is-snin kien hemm bosta każijiet ta’ politikanti li kien ħaqqhom idabbru rashom u li qatt ma ndenjaw irwieħhom jissottomettu r-riżenja tagħhom. Huwa pjuttost ovvju li iktar ma tkun ħoxna l-iskorċa ta’ wiċċ dak li jkun u jkollu wiċċu joqgħodlu, inqas u inqas m’hu se jgħaddilu minn moħħu li għandu jikkontempla t-triq onorevoli tar-riżenja f’ċirkostanzi li jiddettaw li hekk għandu jsir.

Minn kif żvolġa l-iskandlu tal-Mistra, id-Dentist Jeffrey Pullicino Orlando (JPO) kien imissu jirriżenja mill-Parlament, xejn iktar u xejn inqas. Dan id-Deputat Nazzjonalista wara li kien jippoppa u jipproġetta ruħu bi kredenzjali suppost impekkabbli favur l-ambjent, instab li kien qarraq mhux biss bil-pubbliku in-ġenerali, imma anki bil-Kap tiegħu stess meta qal li ma kienx jaf x’kien qed isir mill-art tiegħu fil-Mistra u bid-dettalji ta’ l-iżvilupp propost, meta sussegwentement irriżulta li kien hu stess li kien qed jimbotta biex din l-applikazzjoni tgħaddi kemm jista’ jkun malajr mill-proċeduri tal-MEPA mingħajr wisq xkiel.

Forċina
Minn kif żviluppaw l-affarijiet, għax JPO għandu wiċċu joqgħodlu, apparti li qarraq bil-poplu u b’Dr. Gonzi, ħa tiegħu minn fuq u qagħad jitmesken u jippoża tal-vittma -tajn mitfugħ mill-Partit Laburista. Minħabba x-xenati u l-mutetti li eċċella fihom qabel l-elezzjoni, JPO spiċċa jiġi elett għal distrett wieħed anki tnejn, imma mhux biss. Peress li b’riżultat ta’ dak li ġara fit-8 ta’ Marzu spiċċajna f’sitwazzjoni ta’ Parlament kważi mdendel fuq is-siġġu ta’ JPO, evidentement Dr. Gonzi kien qed isibha diffiċli biex jigdem il-bullet u lil JPO jisforzah jirriżenja. Dan kien każ li strettament jirrivolvi fuq l-kredibbiltà politika mhux biss ta’ JPO, imma anki ta’ dawk l-esponenti għoljin tal-Partit Nazzjonalista bħal Joe Saliba li pprovvdewlu l-forċina u allegaw li sar frejm-up kontra tiegħu.

Fin-nofs kien hemm il-kredibbiltà politika ta’ min ftit tal-ġranet biss qabel l-Elezzjoni Ġenerali ma qalx il-verità meta stqarr li ma kienx jaf bid-dettalji ta’ l-iżvilupp propost. Meta l-fatti juru li f’Jannar li għadda JPO kien iffirma kuntratt li jistabbilixxi fid-dettal x’kien se jiġri bl-art tal-Mistra. Apparti li JPO kien se jkollu dħul sostanzjali minn dan il-kuntratt u l-valur ta’ l-art tiegħu kien se jiġi jiswa mitqlu deheb bil-ħruġ tal-permessi mill-MEPA fuq art suppost protetta bl-istatus ta’ Natura 2000.

Prevedibbli
Flok ma qabad lil JPO minn qrunu talli qarraq bih u bl-elettorat u talli qiegħed fil-periklu bil-gideb tiegħu l-possibbiltajiet tal-PN li jirbaħ l-Elezzjoni Ġenerali, Dr. Gonzi biex ma jipperikolax il-maġġoranza fjakka li għandu fil-Parlament, ipprova jfittex skappatojja billi jdawwar każ purament politiku f’wieħed legali. Biex issa spiċċaw fis-sitwazzjoni assurda fejn prattikament laqqatha kull min mess mal-każ, inklużi uffiċjali pubbliċi, ħlief JPO is-sid ta’ l-art li kien se jgawdi mhux ftit minn dak kollu. Deher evidenti li Dr. Gonzi ma setax isolvi dan il-każ politiku b’mod politiku għax l-unika soluzzjoni politika possibbli, imma sa ċertu punt, kienet talba għar-riżenja ta’ JPO f’sitwazzjoni fejn kien ovvju li dan ma kienx se jirriżenja mill-Parlament anki jekk jispiċċa barra mill-partit.

Għalhekk spiċċa jistrieħ kollox fuq is-sinifeteti legali biex JPO jkun jista’ jinħeba wara subugħ għal dik li hija responsabbiltà politika u l-istabbilità tal-gvern ta’ Dr. Gonzi ma tiġix perikolata.

Minkejja li seħħ dak li kien prevedibbli u l-eżitu ta’ dan il-każ ma kien fih ebda sorpriża, xorta waħda kemm Dr. Gonzi u anki JPO għad għandhom ħafna x’jirrispondu quddiem l-opinjoni pubblika.

Għabex sabiħ

2008-06-21T09:51:00.006+02:00

Fil-ġranet li għaddew ġie ċċelebrat l-40 anniversarju mill-assassinju ta’ Robert F. Kennedy. Il-qtil ta’ JFK ma niftakrux ghax kelli biss tlett snin. Nafu biss mill-filmati li baqgħu jintwerew snin twal wara minħabba l-misteri u suspetti dwar teoriji ta’ konġuri, cover-ups, eċċ, li ma qatgħu qatt sal-ġurnata ta’ llum. Avolja l-Kummissjoni Warren li ġiet maħtura mill-President Lyndon Johnson biex tinvestiga dan il-qtil ikkonkludiet li Lee Harvey Oswald kien l-assassin waħdieni ta’ Kennedy.

Meta ġie maqtul Robert Kennedy kelli tmien snin, fl-età biżżejjed biex niftakar meta fil-klassi Standard 3 tas-Sur Ciappara fl-Iskola Ta’ Karawettu, Ħaż-Żabbar, ġie s-Surmast jagħtina l-aħbar ta’ diqa u qajmuna bil-wieqfa biex nitolbu għal ruħu.Tifkiriet tat-tfulija bejn wieħed u ieħor fl-istess żminijiet li Neil Amstrong kien tefa’ l-ewwel pass fuq wiċċ il-qamar u l-aħbar li kien tagħhielna fuq ir-RAI, abjad u iswed sfukat, Tito Stagno bil-kliem mimli emozzjoni “è fatta!”.

Bobby
Il-kult b’saħħtu ta’ l-aħwa Kennedy f’Malta jagħraf l-aktar il-fatt li dawn kienu ġejjin minn familja ta’ dixxendenza Irlandiża bi tradizzjoni Kattolika qawwija u li irrealizzaw il-ħolma Amerikana bil-rebħa tal-White House, JFK bħala President u RFK bħala Ministru tal-Ġustizzja. JFK kien ġie immortalizzat f’ħafna djar Maltin u Għawdxin, mhux biss ta’ emigranti Maltin fl-Amerka li ġew lura, permezz ta’ tapizzerija ta’ mal-ħajt li kienet tirraffigurah b’kuluri skuri. Kien hawn ukoll ta’ l-istess epoka twapet bħal dawn bil-Papa Giovanni fuqhom.

Il-mit ta’ Robert Kennedy f’Malta kien komplut għax kellu 11-il tifel u tifla fit-tradizzjoni ta’ familja Kattolika a la Maltija. Jgħidu li Robert Kennedy li kieku ħajtu ma sfatx meħudha bil-mod vjolenti li ttieħdet, kien jagħmel President Amerikan ikbar fl-istorja minn ħuh John. Imma li kieku waqa’ u kiser siequ. Robert kien il-mutur, l-organizzatur u l-moħħ wara JFK. Kien bniedem li l-ideali kienu jidhru iktar fih, bil-kruċjata bla heda kontra l-Mafja u l-kriminalità organizzata. Kien ukoll kommess bil-qawwa favur id-drittijiet ċivili tas-suwed u bħala Attorney-General kellu sehem kruċjali biex titneħħa s-segrazzjoni u d-diskriminazzjoni razzjali fl-Amerka.

“Each time a man stands up for an ideal, or acts to improve the lot of others, or strikes out against injustice, he sends forth a ripple of hope”. (Ta’ kull darba li bniedem jieqaf fuq saqajh għal ideal, jew jaġixxi biex itejjeb ħajjet ħaddieħor, jew jissielet kontra l-inġustizzja, qed iwassal mewjġa ta’ tama”). Il-wirja li nfetħet jumejn ilu tal-fotografu Paul Fusco intitolata Funeral Train b’ritratti li ttieħdu matul it-328 mil ta’ vjaġġ bil-ferrovija li kienet qed iġorr il-kadavru ta’ RFK minn New York sa Washington, tan-nies li ħarġu minn djarhom fil-kampanja u l-ibliet biex jagħtuh l-aħħar tislima, hi xhieda ħajja ta’ kif dan il-politiku daħal u seraq il-qlub ta’ miljuni ta’ persuni fl-Amerka u barra minnha.

Obama
L-anniversarju tal-mewt ta’ Robert Kennedy inzerta proprju fl-istess ġimgħa li seħħet ġrajja importanti fl-Istati Uniti, ir-rebħa ta’ Barack Obama tan-nominazzjoni Demokratika għall-elezzjoni presidenzjali li se ssir f’Novembru li ġej. Ir-rabta ta’ Obama ma’ RJK kellha tagħmilha Hillary Clinton b’gaffe li ġabet l-istmerrija ta’ bosta. Clinton baqgħet sa l-aħħar ma rtiratx mit-tellieqa għax skond hi, Robert Kennedy li kien ukoll il-favorit nett li jirbaħ l-kandidatura Demokratika għall-elezzjoni ta’ l-1968, safa maqtul tard fit-tellieqa u kemmxejn ma nsinwatx li Obama jista’ jiġrilu l-istess.

Imma apparti l-għeneb qares ta’ Clinton, l-Erbgħa li għaddew ma’ l-għabex sebaħ jum mill-isbaħ għalija u għal ħafna oħrajn li naħsbuha l-istess jew kważi. Bħal donnu qalbi ħebritni u t-tingiż tan-nemus għeni nistenbaħ kmieni iktar mis-soltu meta kien għadu dlam ċappa. Fid-daqqa u l-ħin niftakar li dak seta’ kien il-jum li fl-aħħar, il-benjamin tiegħi u ta’ ħafna oħrajn daqstant mili ’l bogħod, jirnexxilu jagħmilha u jiddikjara r-rebħa tant mistennija. U hekk kellu jkun, għax niftaħ it-televixin fuq is-CNN, għat-tgergir tal-mara għax kont qed intellifha mir-raqda, eżatt bis-sekonda hekk kif Obama kien qed jiddikjara li rebaħ in-nominazzjoni.

Kien mument uniku fejn kienet qed isseħħ l-istorja, fejn min għad għandu s-saħħa ġo fih li jibqa’ joħlom, il-ħolm tiegħu kien qed isir realtà. L-ewwel wieħed jien, jekk għad xi darba nieqaf noħlom, avolja jgħidu iktar ma tavvanza fl-età huma biss il-boloh li jibqgħu joħolmu f’dinja isbaħ mir-realtà. Nista’ nrodd salib għal wiċċi u nippakkja s-sorra. “Yes, we can bring change. Change we can believe in” hija l-għajta li kaxkret magħha bħal mewġa kbira l-appoġġ ta’ miljuni ta’ Amerikani ta’ kull kulur, razza jew klassi soċjali wara l-ewwel kandidat Afro-Amerikan għall-White House għall-Partit Demokratiku.

F’ħajtu Obama kellu jaqta’ bi snienu mhux ftit meta tqis li ġej minn familja miksura u mħallta f’dik li hi reliġjon, kultura, kulur tal-ġilda u razza. Obama hi s-simbolu par eċċellenza ta’ soċjetà multi-etnika u pluralista li qed tagħraf it-tibdil qawwi li qed iseħħ fi ħdanha, anki bil-fatt li dak li sa ftit snin kien żgur impossibbli li xi ħadd bħalu jkun fuq l-għatba tal-Presidenza, illum il-ġurnata qed narawh iseħħ fir-realtà quddiem għajnejna.

X’jinteressana?
Nitbissem meta nirċievi xi ittra minn dawk mhix iffirmati ta’ kritika għall-fatt li fuq ir-radju ħaddant lil Obama u mhux lil Clinton. “X’jinteressana mill-Amerika”, kitibli wieħed din il-ġimgħa. Mela aħna qatt ħadna xi ħaġa minn għandhom?” Imma jitlax Obama jew John McCain f’Novembru li ġej, jaf jagħmel differenza għalina bħala parti mid-dinja, iktar minn kemm jistgħu jaffettwawna ċerti deċiżjonijiet li jittieħdu Kastilja. Li kieku fis-sena 2000 fl-elezzjonijiet presidenzjali Amerikani ma kienx hemm ir-riżultat pervers fejn tela’ Bush bis-siġġijiet tal-Kulleġġ Elettorali meta Al Gore kellu l-maġġoranza tal-voti, id-dinja kienet tieħu żvolta differenti, ma kinitx issir il-gwerra ta’ l-Iraq, u l-ambjent dinji kien jiġi ikkurat aħjar.

Joseph
B’kumbinazzjoni kbira t-tifkira ta’ Bobby u r-rebħa ta’ Obama kellhom iseħħu proprju fl-istess gimgha meta Joseph Muscat gie mahtur il-mexxej gdid tal-MLP. Incidentalment fid-diskors tiegħu fl-aħħar Konferenza Ġenerali ta’ qabel l-elezzjoni, Joseph uża s-slogan ta’ Barack Obama “Yes, we can”. Muscat żgur għandu il-kwalitajiet kollha meħtieġa biex iġib il-bidla li nistgħu nemmnu fiha, fil-Partit imbagħad fil-pajjiż.

Minn Gonzi għal Gonzi

2008-06-13T16:16:00.005+02:00

Malta Fior del Mondo kif kienu jgħidu l-irredentisti Nazzjonalisti filo Taljani Faxxisti fis-Snin Tletin. Fil-forma Malta għadha l-aħħar bastjun tal-Kattoliċiżmu istituzzjonalizzat u ingastat fil-Liġijiet ta’ pajjiż li għadu mhux kapaċi jagħmel separazzjoni netta bejn Stat u Knisja. Fir-realtà l-istorja hi kompletament mod ieħor.

Ir-reliġjon suppost li hi msejsa fuq it-twemmin, il-konvinzjoni u l-fidi fil-valuri Nsara u mhux fuq l-impożizzjoni ta’ dawk il-valuri, anki fuq min ma jemminx fihom. Stat teokratiku hu dak li l-Liġijiet t’Alla jagħmilhom il-Liġijiet tal-pajjiż, fejn il-fidi ma tibqax iktar fidi imma ssir impożizzjoni bil-Liġi.
Mill-banda l-oħra Stat lajk ma jfissirx li dan hu bla morali, mingħajr etika u nieqes minn sens ta’ valuri. Stat lajk xorta waħda hu fid-dmir li jħares u jsaħħaħ il-valuri li jagħtu formazzjoni u orjentament lis-soċjetà u li jżommuha milli tiddeġenera.

Stat lajk, bħal dak patriarkali u teokratiku, sejjaħlu li trid, għandu kull interess li fil-pajjiż ikun hawn familji b’saħħithom fiżikament u moralment, li l-preparazzjoni għall-ħajja miżżewġa u l-formazzjoni ta’ familji ġodda tkun waħda soda. Imma dawn huma kollha valuri li s-soċjetà trid taħdem qatiegħ għalihom, li tinvesti fihom permezz ta’ strutturi u riżorsi adegwati li joffru l-għajnuna meħtieġa fil-ħarsien ta’ dawn il-valuri.

Il-valuri trid tħosshom fik u parti minnek u la l-biza’ tan-nirien ta’ l-infern tas- snin pre-Konċiljari u lanqas ir-ripressjoni bil-Liġijiet ta’ l-Istat, ftit li xejn jistgħu jinċidu fuq il-formazzjoni u t-tisħiħ ta’ dawn il-valuri. L-ebda liġi ma tista’ timponi dak li ma tħossx il-kuxjenza.

Mhux wisq snin ilu, Malta għaddiet minn żminijiet imdallmin fejn ma kienx jeżisti pereżempju ż-żwieġ ċivili u ta’ bilfors ridt tiżżewweġ, temmen jew ma temminx, bir-rit Kattoliku. In-Nazzjonalisti jitgħajru li fi żmien is-Soċjalisti ma kienx hawn dritt tal-għażla fuq affarijiet trivjali bħal m’hi biċċa ċikkulata, meta mbagħad fi żmienhom lanqas kien hawn għażla fuq kwistjoni fundamentali bħal m’hu r-rit taż-żwieġ.

Kien hawn min jaħseb li b’liġijiet li jirreprimu l-omosesswalità, liġijiet li ma kinux jippermettu żwiġijiet u annullamenti ċivili u wisq inqas id-divorzju, b’daqshekk konna qed nibnu ħajt impenetrabbli madwarna ta’ protezzjoni li jagħmilha diffiċli li l-valuri tradizzjonali jibdew jixxaqqu.

Fosdqa
Il-liġijiet setgħu baqgħu fossilizzati kif kienu u ma nbidlux għal tant snin imma s-soċjetà xorta waħda kienet qed tinbidel mhux ftit u b’rata mgħaġġla. Flok tfasslu liġijiet li jirriflettu l-eżiġenzi ta’ soċjetà pluralista u demokratika li qed tghix bħala parti minn dinja u mhux ġewwa fosdqa, kien hawn min baqa’ jipperpetwa l-idea li l-valuri tradizzjonali tippriservahom bl-impożizzjoni tal-liġijiet u mhux bil-formazzjoni tal-kuxjenza u tal-karattru.

Fl-1973 l-adulterju u l-omosesswalità bejn adulti fil-privat ġew depenalizzati u ma baqgħux iktar reati kriminali u fl-1975 ġew introdotti ż-żwieġ u l-annulament ċivili u r-rikonoxximent ta’ divorzji barranin. Ġara iżda li flok ma bqajna navvanzaw progressivament f’dawk li huma drittijiet ċivili, morna lura flok ’il quddiem meta fl-1995 sar il-ftehim bejn l-Istat u s-Santa Sede li neħħa l-possibbiltà ta’ annullament ċivili fil-każ ta’ żwieġ Kattoliku fejn parti mill-koppja tiddeċiedi li titlob annullament lit-Tribuanl Ekklesjastiku.

F’Malta, u mhux biss fil-Knisja imma anki fil-partiti politiċi, għad hawn min jilludi ruħu bl-idea li għax fil-Liġi tagħna m’hemmx divorzju, b’daqshekk fis-soċjetà tagħna m’għandniex il-pjaga bir-rata ta’ żwiġijiet miksura li qed tiżdied b’mod allarmanti. Għal kuntrarju l-liġijiet ripressivi kellhom effett pjuttost kontro-produċenti, fis-sens li hekk kif waqgħu il-ħitan tal-biża’ u n-nirien ta’ l-infern ma baqgħux jagħmlu daqshekk bina, peress li aktar milli konvinti, konna indottrinati bħala Kattoliċi, hekk kif spiċċat din ir-ripressjoni ta’ l-imħuħ, minn estrem morna għal ieħor.

F’soċjetajiet barranin fejn il-preżenza tal-Knisja tinħass ferm inqas minn kemm tinħass f’Malta, f’pajjiżi Protestanti jew fejn hemm ħafna promiskwità, ateiżmu u agnostiċiżmu, jisgħobbija ngħid li ħafna drabi dawn għandhom sens ta’ valuri ferm iktar qawwi minn tagħna, bil-kontradizzjonijiet kollha li jistgħu jaqgħu fihom fejn jidħlu temi bħall-abort u l-ewtanasja.

Bil-Kattoliċiżmu kollha tagħna, aħna l-Maltin neqsin ħafna mir-rispett lejn xulxin, mit-tolleranza għal xulxin u għal min mhux bħalna, minn dik li tissejjaħ il-work ethic, is-sens ta’ lealtà lejn il-post tax-xogħol tagħna, mis-sens ta’ dixxiplina u l-ħarsien tal-ġid komuni. Pajjiżi Protestanti li m’għandhomx ritwali kollettivi qawwija bħal tagħna, fejn ir-reliġjon hi iktar personali u intima minn dik li nħaddnu aħna, anki meta jiġu fostna bħala turisti, tħoss li dawn għandhom sens ta’ valuri iktar profond u mhux superfiċjali bħal tagħna.

No limits
Meta tara r-rata allarmanti ta’ żwiġijiet li qed jisfaxxaw wara ftit snin, il-‘fenomenu’ tat-twelid barra ż-żwieġ u ta’ ulied li qed jitwieldu bla missirijiet, sitwazzjonijiet li kulma jmur qed isiru iktar komuni fejn it-tfal qed iwelldu t-tfal, bil-pjaga tad-droga daqstant mifruxa u b’night life li lanqas l-iktar soċjetajiet debuxxati m’għandhom bħalha fejn l-alkoħol hu faċilment aċċessibbli għall-minorenni, mingħajr ma trid tasal għall-konklużjoni li min estrem ta’ soċjetà ripressiva u klawstrofobika li kellna fi żmien Gonzi l-Arċisqof, issa morna għal estrem ieħor ta’ soċjetà no limits, bla brejkijiet taħt Gonzi ieħor, il-Prim Ministru.

Ġralna bħal dak il-ġuvni jew tfajla li ttellgħu taħt dixxiplina stretta u sikkanti minn ġenituri tiranni, li hekk kif tfarfru u saru indipendenti biex juru lilhom infushom li ħelsu mir-ripressjoni tal-ġenituri, jispiċċaw jagħtuha għal ħela u jibdew jagħmlu affarijet ta’ barra minn hawn meta sa ftit taż-żmien qabel kienu qishom tfal tal-MUSEUM.

Hemm bżonn li l-Liġijiet jirriflettu r-realtajiet tal-pajjiż u mhux ikunu maqtugħin minnhom. Sitwazzjonijiet komuni mill-ħajja ta’ kuljum ma jistgħux jibqgħu jiġu injorati iktar, daqslikieku ma jeżistux.

Biex taparsi jinżammu l-apparenzi u l-formalitajiet li aħna l-uniku pajjiż fid-dinja fejn ma jeżistix divorzju, kuntenti nilagħbuha ta’ l-ipokriti, kemm Stat u anki Knisja, billi l-annullamenti jingħataw b’mod iktar laxk u liberali fejn jgħidu li żwieġ qatt ma eżista meta fil-fatt ikun eżista u ħareg il-frott minnu.

Id-divorzju żgur mhux xi xalata. Anzi jekk xejn, għandu l-effett li ma jħallix lil dak li jkun jaħrab mir-responsabbiltajiet li suppost għandu. Illum il-ġurnata hawn min qed isibha komda jkun miżżewweġ separat u poġġut ma’ persuna oħra u qed jgħix daqslikieku miżżewweġ mingħajr m’hu miżżewweġ.

Id-divorzju għandu l-effett li jirregolarizza u jirregola dak li f’għajnejn il-Liġi llum għadu meqjus irregolari jew qisu qatt ma eżista. Liġijiet ripressivi jew antikwati huma r-riżultat ta’ sistema politika staġnata li ma tirriflettix l-aspirazzjonijiet u l-bżonnijiet tan-nies u li tibza’ tiċċaqlaq li ma jmurx jintilfu l-voti.
[artiklu li deher fil-harga tal-gazzetta Illum tat-8 ta' Gunju 2008]

Ix-xemx

2008-06-10T01:27:00.010+02:00

Ix-xemx għandha ħabta kif titfaċċa fil-politika. L-ewwel bnadar ta’ partiti Soċjalisti Ewropej kellhom ix-xemx tiddistingwihom mill-minġel u l-martell tal-partiti Komunisti. Fi żmien kien hawn min anke f’Malta li ried jagħti interpretazzjoni politika tal-fatt li x-xemx titla’ mil-Lvant u tinżel fil-Punent tal-golbu.

Dawk il-pajjiżi dittatorjali li kienu jħaddnu l-idolatrija u l-kult tal-personalità ta’ l-mexxej, ukoll kellhom ħabta kif ixebbħu l-mexxejja tagħhom max-xemx. “Our great beloved eternal leader Kim Il-Sung” mhux biss kien jixxebbaħ max-xemx, imma parti minn isimu, “sung” li żied hu stess ma’ ismu fl-1935, bil-Korean tfisser xemx.

Stafrace
Anki f’Malta x-xemx kellha u għad għandha ħabta titfaċċa fil-lingwaġġ politiku minn żmien għal żmien. Joe Micallef Stafrace, li kien irriżenja minn Ministru Laburista f’temp ta’ ftit xhur wara l-Elezzjoni ta’ l-1971, imma baqa’ jivvota mal-maġġoranza Laburista b’sens kbir ta’ lealtà, fl-1975 kien kiteb fil-gazzetta Illum (gazzetta differenti minn Illum tal-lum) artiklu pjuttost kritiku tal-Gvern ta’ Mintoff. Lanqas fiż-żminijiet tal-lum m’hu daqshekk faċli li tkun awtokritiku b’mod ġenwin lejn il-partit tiegħek, aħseb u ara 33 sena ilu. Micallef Stafrace kien sawwar dan l-artiklu tiegħu fuq il-kunċett li x-xemx ma bdietx titla’ mill-1971. U “to put it mildly”, il-Perit Mintoff “was not amused”. Kien iddedika parti sew minn ‘mass meeting’ ta’ eluf li kien sar fil-‘Main Guard’ il-Belt, proprju biex iwieġeb artiklu ta’ Micallef Stafrace li mhux żgur qrawh ftit għexieren. U niftakar, għax kont hemm, lill- Perit Mintoff jiftaħ il-murtaletti tiegħu kull darba “u żgur ix-xemx ma bdietx titla’ fl-1971, imma aħna x’sibna u x’għamilna dak in-nhar?!”Din tax-xemx li ma bdietx titla’ minn ċertu żmien ’l quddiem, kien ħareġ biha wkoll John Dalli. S’intendi qabel ma ġie rrijabilitat, biex inkun eżatt ftit wara li kienu għamlulu frejm-up u spiċċa sforzat jirriżenja minn Ministru ta’ l-Affarijiet Barranin. Dak iż-żmien, fl-2004, John Dalli kien qed jirreferi għal ċertu diskors tal-Prim Ministru Gonzi dwar x’kien meħtieġ isir biex il-finanzi tal-pajjiż jitqegħdu fuq sisien sodi. Dalli kien akkuża lil Dr. Gonzi li kien qed iġib ruħu bħallikieku x-xemx bdiet titla’ minn mindu laħaq Prim Ministru. Imma minn jitkaża għandu ħabta jaqa’ fil-każa, għax din ta’ meta Dalli semma x-xemx u minn meta bdiet tiela’, kellu jfakkarhielu ħadd ħlief sieħbu l-ex-Ministru tas-Saħħa Louis Deguara.

Skandaluż
Il-gimgha li għaddiet Dalli ħareġ b’waħda tinkiteb meta bħal Kolombu qiesu skopra l-Amerika, meta stqarr li l-“waiting lists” ta’ dawk li qegħdin jistennew li jagħmlu operazzjoni fl-Isptar Mater Dei, huma skandalużi. Issa meta tikkonsidra li f’dawn l-aħħar 21 sena, f’19-il sena minnhom kien hawn jaħkmu fuq dan il-pajjiż gvernijiet Nazzjonalisti, ir-responsabbiltà politika għall-problema ta’ “waiting lists” li jġebbdu għal snin twal hija iktar minn ovvja. Meta s-Sur Dalli stqarr li dan l-istat ta’ fatt hu wieħed skandaluż, kien qed jagħti ċertifikat lill-Gvern tiegħu stess li wassal għal din is-sitwazzjoni skandaluża.

Meta tal-Labour kienu jsemmu dawn il-“waiting lists” li jkarkru s-snin, kienu fil-pront jgħajruhom bil-“gloom and doom” u issa li s-Sur Dalli stess qed jgħid li din sitwazzjoni skandaluża, x’se jagħmlu? Mhux ta’ b’xejn l-eks-Ministru Deguara qomos mill-ewwel u mmolla mhux ftit, tant li kellu jfakkar lil Dalli li x-xemx ma bdietx titla’ wara t-8 ta’ Marzu meta laħaq Ministru tas-Sahha. Deguara fakkar ukoll lil Dalli li l-kjuwijiet ta’ stennija fl-isptar ewlieni tal-Gvern komplew jitwalu proprju għax meta Dalli kien Ministru tal-Finanzi ma tahx il-finanzi meħtieġa biex il-“waiting lists” ta’ l-isptar ikunu jistgħu jiqsaru.

Kolombu
John Kolombu Dalli issa qed isostni li hemm bżonn li jiġu estiżi u mkabbrin is-servizzi tal-kura primarja, jiġifieri l-polikliniċi. Skond is-Sur Dalli “iċ-ċentri tas-saħħa għandhom jingħataw ir-riżorsi umani u l-apparat mediku meħtieġ biex il-pazjenti jkunu jistgħu jmorru għall-kura iktar viċin id-dar tagħhom, u jinqedew iktar malajr u mhux joqogħdu jistennew għal sigħat twal fid-Dipartiment ta’ l-Emerġenza l-isptar. Każijiet ta’ natura mhux akuta m’hemmx għalxiex jibqgħu jiġu ttrattati l-isptar”. John Dalli jaħseb li jista’ jdawwar id-diskors kif irid u kif jogħġbu, skond iċ-ċirkostanzi. Jewwilla mhux kulħadd jiftakar li l-Gvern Nazzjonalista ddeċieda li jagħlaq numru ta’ polikliniċi bil-lejl u fit-tmiem il-ġimgħa għax John Dalli bħala Ministru tal-Finanzi naqsilhom l-allokazzjoni finanzjarja! Dak in-nhar is-Sur Dalli kien ukoll ħareġ b’waħda tinkiteb waqt programm tar-radju pprova jiġġustifika l-inġustifikabbli meta sostna li kien jaqbel li l-poliklinċi kellhom jingħalqu bil-lejl, għax matul il-lejl ħlief nies li jmorru biex iqatgħu siegħa żmien għax ma setgħux jorqdu, ma kienx ikun hemm.

Jawgura tajjeb

2008-06-09T10:25:00.005+02:00

Il-bieraħ minn fuq il-palk rajt hafna għajnejn ilellxu u jdemmgħu. Ma nistħix ngħid, ninsab fl-età li meta nara lil xi ħadd jikbi, b’dieqa jew ferħ, anki jien nispiċċa nemozzjona ruħi. Kien mument ta’ enerġija posittiva qawwija, ta’ emozzjoni kbira. Joseph Muscat fl-ewwel deċiżjonijiet li ħa bħala Mexxej tal-Partit Laburista, irnexxilu jittrasmetti vibes tajbin ħafna.

Is-sens ta’ storja

Fid-diskors ta' Joseph Muscat kien jispikka sew is-sens ta' storja li ghandu jkollu kull min jimmilita fil-Partit Laburista. Savona, Boffa, Mintoff, Mifsud Bonnici, Sant, Muscat. Tajjeb li nzommu f’mohhna minn fejn tlaqna biex inkunu nafu fejn irridu mmorru. Għalkemm dawn jistgħu jkunu żminijiet diffiċli, dak li għaddew minnu ta’ qabilna fl-ewwel snin minn meta ġie ffurmat il-Partit Laburista, meta pereżempju Dr. Pawlu Boffa kien sulu sulu fil-Parlament, kien kollu xewk u ftit li xejn fjuri.

Labour wiehed

L-istedina li għamel Dr. Muscat lil dawk kollha li servew bħala ministri jew deputati Laburisti, apparti l-kumpliment minnu nnifsu li ried jagħmillhom, kellu sinifikat simboliku qawwi ħafna, li m’hemmx Old Labour jew New Labour imma Labour wieħed.

Interess nazzjonali

Joe Muscat għamilha ċara ħafna li fejn jidħol l-interess nazzjonali, anki fejn il-gvern jista’ jkun qed jiffaċċja diffikultajiet serji, pereżempju l-kwestjoni tal-ST Microelectronics, għandna nwarrbu l-interessi partiġġjani u naħdmu front wieħed fl-interess tal-pajjiż.

L-uman

Fuq il-livell uman stajt nosserva wkoll kemm il-partitarji Laburisti xtaqu li jkollhom mexxej li jistgħu jħossuh viċin tagħhom u litteralment imissuh. Xi ħadd li jifehem sew is-psyche tal-karattru tipiku Malti Mediterranju li jista’ jidħol fil-qlub tagħhom, jirbaħhom u jmexxiehom anki jekk mhux bilfors jogħġobhom dejjem f’kull ma jagħmel.

It-triq mhijiex faċli u hi waħda twila. Imma l-mod kif beda bih Joseph Muscat, jawgura tajjeb.

I have a dream

2008-06-04T13:13:00.016+02:00

Dalgħodu kelli bonġu sabiħ ħafna. Stembaħt xi l-ħamsa neqsin kwart ta’ filgħodu, imħeddel bin-nagħas u mfantas bit-tingiż tan-nemmus. X’ħin moħħi beda jirraġuna ftit, ftakart li mal-lejl kienu qed jiġru affarijiet importanti ‘l bogħod minn xtutna.

It-tiġrija infinita bejn Hillary Clinton u Barack Obama għan-nomination tal-kandidat tal-Partit Demokratiku għall-elezzjoni presidenzjali ta’ Novembru li ġej, kellha tasal fi tmiema propju l-lejl li għadda. Hekk kif ftaħt it-televiżjoni u l-mara tiegħi kienet għoddha garatli l-lamp-shade għax telliftha mir-raqda, ftit zapping fuq ir-remote control sakemm sibt ic-CNN u nara lil Barack Obama jaghmel id-diskors tar-rebħa minn ġewwa l-belt ta’ St. Paul. Kien mument storiku, ħolma sabiħa li saret realtà għal min għad għandu l-forza ġo fih, bħali, li jibqa’ joħlom u jittama f’dinja aħjar minkejja kollox.

Grajja storika

Omm Amerikana bajda, missier Kenjan, b’missier tar-rispett Asjatiku, li ġej minn familja miksura, mrobbi min-nanniet u li qata’ bi snienu kemm felaħ biex leħaq fejn leħaq, bil-possibbiltà reali ħafna issa li l-Istati Uniti ta’ l-Amerika jkollhom għall-ewwel darba fl-istorja President Afro-Amerikan fil-White House. Obama jaffaxxina l-folol u jqanqal il-qlub bil-kelma tiegħu u bil-kapaċità kbira li għandu kif iwassal kelmtu b'oratorija li tfakkrek hafna f’Martin Luther King. Naf li qed ninstema’ xi ftit ewforiku, imma nemmen li Obama bħala President ta’ l-Amerika mhux biss se jġib bidliet importanti fis-soċjetà Amerikana imma anki f’dik dinjija. Sintendi minn issa sa Novembru li ġej, is-Senatur Obama għandu biċċa xogħol xejn faċli biex jgħaqqad il-Partit Demokratiku li wara xhur twal ta’ primaries fejn tellqu rasimbras hu u Hillary Clinton, huwa sine qua non li d-Demokratiċi jingħaqdu biex ikunu jistghu jirbhu l-isfida tal-konservattivi Repubblikani bil-kandidat tagħhom John McCain.

Dakollu kellu jseħħ propju lejlet il-ġurnata fejn anki aħna l-Laburisti ta’ Malta rridu nagħżlu lil minn se jirrappreżentana bħala prim ministru potenzjali fl-elezzjoni ġenerali ta’ ħames snin oħra. Issa jekk jien noħlom b’dak li xtaqt jiġri fl-Amerka, anki b’dak li se jiġri għada nixtieq noħlom li f’qasir żmien ikollna partit maqgħud li jaf fejn irid imur, li jirbaħ biex iġib il-bidla li għandu bżonn il-pajjiż kollu.

IL-MALTIN TA' BARRA

2008-05-29T00:57:00.007+02:00

Qed nippubblika email li rcevejt minghand semmiegh tal-programm tar-radju li jghix barra mill-pajjiz ghax fil-fehma tieghi hi ta' interess generali.

Xi darba l-gimgha l-ohra apparentament l-gharef Wenzu tghidx kemm qal kontra l-Maltin li jghixu barra...ghax ma jhallsux taxxa Malta qal u l-gvern issusidjalna l-flight biex immorru nivvutaw. Nixtieq infakkrek li Malta qieghda fl-EU...allura t-taxxi li qed inhallsu hawn, Malta xorta tibbenifika minnhom! Jekk ma jemminx nibghatlu l-P60 wkoll!

Ghaziz Xmun,

Nixtieq nippreciza li jien qatt ma tkellimt kontra l-Maltin ta' barra, imma semplicement irriferejt ghal dak li tghid il-ligi ta' dan il-pajjiz. Id-dritt tal-vot huwa regolat bil-Kostituzzjoni li tistipula li biex tikkwalifika ghall-vot, fl-ahhar tmintax il-xahar trid tkun ghext f'Malta ghal ta' l-inqas sitt xhur, anki jekk mhux fuq bazi kontinwa . Minn meta tnehhew l-embarcation cards u t-timbri fuq il-passaport, sar difficli li wiehed jipprova jekk minn qed jghix ghal certu perjodu ta' zmien barra mill-pajjiz jissodisfax il-kriterji/kwalifici ghad-dritt tal-vot. Wiehed mill-modi li jista' jintuza biex jigi stabbilit jekk persuna hjiex intitolata ghall-vot huma l-Income Tax returns, ir-records ta' l-ETC, ecc.

Sintendi minn qieghed barra l-pajjiz ghal skopijiet ta' studju, servizz diplomatiku, servizz ma istituzzjonijiet internazzjonali jew tal-Komunita Ewropea, id-dritt tal-vot tieghu ghandu jigu ssalvagwardjat fi kwalunkwe kaz. Imma kwantu ghal bqija li ma jissodisfawx il-kriterji stabbiliti mil-ligi suprema tal-pajjiz, indipendentement mill-fehma tieghi jew ta' l-gharef Xmun, sakemm ma tigix mibdula l-Kostituzzjoni, din ghandha tigi rispetta rigorosament. Kif tibbenifika jew ma tibbenifikax Malta mill-income tax li jhallas Xmun fil-pajjiz fejn jahdem, m'ghandu x'jaqsam xejn ma' dak li tghid il-Kostituzzjoni dwar minn ghandu dritt jivvota.

Tislijiet,

Wenzu Mintoff

Nannti Marì

2008-05-22T21:19:00.010+02:00

Jgħidu li meta xi ħadd jibda jagħtiha għar-rakkonti ta’ ħajtu, ikun ifisser li din tkun waslet fit-tmiem. Nittama li dan mhux minnu għax b’din ir-rata ta’ rakkonti mill-passat ma tantx se ndumu niltaqgħu nhar ta’ Ħadd. Jgħidu wkoll li meta l-futur ikun xi ftit jew wisq imċajpar, it-tendenza hi li naqgħu fuq in-nostalġija għall-passat.

U n-nostalġija għandha ħabta tilgħab bl-emozzjonijiet tagħna sal-punt li mill-passat tiftakar biss is-sabiħ u kemm jista’ jkun twarrab l-ikrah. Forsi għalhekk meta nsiru xjuh, intendu li niftakru bi preċiżjoni x’għadda minna 50 sena ilu u ma niftakrux xi jkun laqatna lbieraħ, iktar u iktar meta tkun qed tistenna l-mewt ġejja għalik minn ħin għall-ieħor.

Jien il-kbir minn ħamsa, b’żewġ ħuti tampari li ġew f’din id-dinja: oħti l-kbira Marcon, sena u nofs warajja u ħija Dominic, sena u nofs warajha. Dan kien ifisser li f’temp ta’ tliet snin ommi kellha tliet itfal li mhux lakemm tlaħħaq magħhom fi żmien meta ma kienx għad hawn ‘disposable nappies’ fejn il-ħrieqi kienu jitgħallew fil-kaldaruni fuq l-ispiritiera ta’ l-istim. Dan fisser li jien trabbejt u għext tfuliti u parti sew minn żgħożiti ma’ nannti Marija Chetcuti mill-Misraħ ta’ Ħaż-Żabbar. Ta’ dan ma jiddispjaċini xejn affattu, anzi grat mhux ftit għax-xorti li trabbejt minn mara qaddisa u eżemplari bħal din.

In-Nanna Marija romlot fl-eqqel tal-gwerra, ta’ 33 sena b’sitt itfal, bl-ikbar wieħed Frans li dak iż-żmien forsi kellu 14-il sena u l-iżgħar wieħed Charles li kien għadu tarbija fil-fisqija. Nannuhi Joseph Chetcuti kien ħaddiem it-Tarzna u fi żmien il-gwerra bħal ħafna oħrajn spiċċa jġorr bil-familja b’kollox, min-naħa t’isfel lejn in-naħiet ta’ fuq, ix-Xewkija, Għawdex fejn fil-fatt miet ta’ 36 sena. Ma nistax nifhem kif kien jagħmel biex imur għax-xogħol mix-Xewkija għall-Kottonera, b’dawk l-air raids kollha għaddejjin u bombi neżlin. Li hu żgur, meta miet u ħalla mara b’sitt itfal warajh, dak iż-żmien ma kienet teżisti l-ebda pensjoni sura biex ittaffi ftit mit-tbatija għall-familja kbira li ma kellha lil ħadd minn jaqla’ l-ħobża ta’ kuljum. Min jaf b’liema piena u rimors miet nannuhi meta ħalla warajh dawk il-ħlejjaq kollha ta’ fuqhom senduqhom?!

Għalkemm bilkemm kienet taf taqra u tikteb, tant li kienet tikteb bil-kliem maħlul u tgħaqqdu wara, nannti rnexxielha trabbi u tgħajjex familja b’għozza liema bħala. L-uniku sors ta’ dħul li kellha nannti kien mill-ħjata ta’ l-ilbiesi għan-nies u mill-bejgħ tal-bajd ta’ l-erba’ tiġiġiet li kellha. Safrattant irnexxielha tlaħħaq lil tlieta mit-tfal tagħha bħala għalliema, li ghal dak iż-żmien kienet xi ħaġa tassew kbira li armla b’sitt itfal tgħallimhom l-iskola u tlaħħaqhom biex jgħallmu l-iskola lil ħaddieħor. Il-kbir fost l-aħwa, Frans li kellha fonġa kbira bih, snin wara spiċċa laħaq Direttur ta’ l-Edukazzjoni u l-iskola primarja ta’ Ħaż-Żabbar spiċċat msemmija għalih.

Tal-Grazzja

Nannti Marija, mara mill-iktar umli, modesta u sempliċi, għexet il-faqar b’dinjità u perseveranza kbira u rnexxielha tegħleb l-ostakli li ħabbtet wiċċha magħhom fil-ħajja, sforz il-fidi qawwija li kellha u l-imħabba kbira lejn il-Madonna tal-Grazzja u għall-Arkanġlu San Mikiel u l-kulur aħdar li kien imur miegħu. Konna ninbxuha għall-fatt li l-kċina tagħha li kienet tikkonsisti f’toqba ta’ sitt piedi b’erbgħa, kienet tiżbogħha b’żebgħa aħdar ċar u b’zokklu aħdar skur, b’mejda u siġġijiet tal-formika wkoll ta’ kulur aħdar, il-kulur ta’ San Mikiel.Nannti ftit li xejn kienet tilmenta għal dak li jolqot lilha.Iċ-ċirkostanzi ta’ ħajjitha għallmuha sew kif issofri ġo fiha. Fil-ħafna snin li domt ngħix magħha rari ħafna niftakarha tfisser il-weġgħat tagħha, ħlief għal żewġ episodji minn ħajjitha li direttament jew indirettament kienu jikkonċernaw lili. Ħa nsemmi wieħed minnhom. Fil-każ ta’ l-ewwel wild, l-użanza kienet li jgħammdu n-nanniet, wieħed min-naħa u ieħor min-naħa oħra. Għal raġuni li mhux se nidħol fiha hawn, fil-kaz tiegħi għammduni n-nannu Wenzu u n-nanna Ċet min-naħa tal-familja Mintoff, xi ħaġa li kienet weġġgħet lin-nanna Mari mhux ftit.

Ommi u missieri dejjem żguraw li ma jkun jonqosni xejn ma’ nannti u għalhekk ma nistax ngħid li għext il-faqar. Imma xi ftit jew wisq il-faqar missejt miegħu wkoll. Fid-dar ta’ nannti la kien jeżisti banju u wisq inqas giżer. Konna nsaħħnu l-misħun fil-kitla, u ninħaslu biċċa biċċa bħas-sorijiet, bi fliskatur ta’ l-enamel bit-tripied tal-ħadid. Tant kont imdorri ninħasel b’dan il-mod li meta ġieli kont immur għand ommi u nieħu banju, ta’ tifel li kont, ridt li ninħasel bil-ħwejjeġ ta’ taħt b’kollox. Il-kamra fejn kellna t-toilet kienet tikkonsisti f’toqba ġo bitħa li kont trid tgħaddi għaliha minn taħt bini ikkundannat u fil-maltemp, bil-biżà li dan seta’ jaqa’, konna nitwerwru biex naqsmu l-bitħa. Ħafna snin wara kelli x-xorti nerġa’ nidħol fid-dar ta’ tfuliti meta kont qed nagħmel id-door to door fl-elezzjoni ta’ qabel din, flimkien ma’ Alfred Sant.

Diskors tal-muntanja

L-unika assistenza soċjali li kienet tieħu kultant nannti taħt Gvernijiet Nazzjonalisti kienet tikkonsisti f’xi landa żejt ta’ l-ikel, xi ċappa butir u xi borża dqiq bil-bandiera ta’ l-istrippi u ta’ l-istilel stampata fuqhom bħala parti mill-programm Amerikan tal-CARE. Kellu jkun il-Gvern tal-Labour ta’ l-1971–1976 li ta lill-anzjani pensjoni diċenti li kienet tiżdied b’mod sostanzjali minn sena għal oħra. Għall-ewwel darba f’ħajjitha, nannti kellha għalfejn tmur il-bank b’ċekk xi ssarraf, u tiffirma fuqu bil-maħlul u xxellel bil-magħqud. Bħalha eluf kbar oħra f’Malta u Għawdex li wara li għomorhom u żmienhom jaħsbu f’ħaddiehor, għall-ewwel darba f’ħajjithom sabu lil min jaħseb fihom. Għall-ewwel darba f’ħajjitha nannti setgħet nhar il-festa tal-Grazzja tippermetti ‘il-lussu’ li tagħmel festin żgħir għal tal-familja. Kienet tixtri l-Kinnie, erbgħa kull ġimgħa, sakemm kien ikollha biżżejjed għal kulħadd għal nhar il-festa filgħaxija.

F’kuntest familjari u soċjo-politiku bħal dan, ma stajtx ma nkunx ħlief partitarju F’kuntest familjari u soċjo-politiku bħal dan, ma stajtx ma nkunx ħlief partitarju kburi tal-Partit Laburista li mhux biss kien jippriedka imma fuq kollox kien għamel il-ġust u s-sewwa. Id-dinjità li ta l-Partit Laburista lill-ħaddiema, lill-pensjonanti, lir-romol, lil persuni b’diżabbilità, eċċ, hi waħda mill-ikbar konkwisti storiċi li għamel dan il-poplu minkejja li mhi mniżżla fl-ebda ktieb ta’ l-Istorja. Filwaqt li n-Nazzjonalisti kulma kellhom biex jiftaħru bih kienu valuri astratti ta’ l-elit bas-‘sbejħa Patrijà, il-lingwa Taljana, il-kważi Dominium Status u eventwalment l-Indipendenza, il-Partit Laburista ta’ dak iż-żmien kellu l-mertu kbir li mingħajr ma qatt ma nqeda bir-reliġjon, kien hu li wettaq fil-prattika it-tagħlim ta’ Ġesù Kristu. F’sens lajk u politiku, dan kien id-diskors tal-muntanja li għad irid jibqa’ jiġi mfakkar għalih il-Partit Laburista. Ara kemm matul is-snin tqatlu u nqatlu nies f’isem ir-reliġjon u l-Knisja, kemm qassisin bagħbsu tfal u patrijiet iffornikaw ma’ sorijiet u kemm kien hawn Papiet moħħhom fis-saltna ta’ din id-dinja ferm iktar mis-saltna ta’ dejjem, xejn minn dan ma ntakka d-diskors tal-Muntanja li jibqa’ wieħed etern u li ma jmut qatt.
[artiklu li deher fil-gazzetta Illum tat-18 ta' Mejju 2008]

KREMLIN FIL-MEDITERRAN

2008-05-19T06:43:00.004+02:00

Min jaf Malta kinitx tkun differenti bil-bosta milli hi llum, li kieku baqgħu l-Franċiżi f’Malta?! Inkella li kieku bqajna taħt il-Kavallieri, minn jaf jekk konniex għad nispiċċaw trakkati bħala parti mill-Italja, il-ħolma ta’ ħafna mis-santi padri tal-Partit Nazzjonalista?!

Bil-ħaqq, jgħidu li kien hemm żmien fil-perjodu ta’ bejn iż-żewġ gwerer fejn Winston Churchill kien qed jikkorrispondi ma’ Mussolini biex ipartat lil Malta ma’ parti mill-Eritrea. Imbagħad hawn ċerti kittieba ta’ l-istorja li jsostnu li saħansitra anki l-Perit Mintoff kien hemm żmien fil-bidu tas-sittinijiet meta dan kien qed ipaspar li Malta ssir parti mill-Italja.

Fanta-politika

Intant wara li Napuljun keċċa lill-kavallieri minn Malta, ħafna mill-Kavallieri kienu spiċċaw sabu rifuġju f’San Pietroburgu fir-Russja. Eventwalment l-Imperatur Pawlu I kien elett bħala Gran Mastru ta’ l-Ordni u dan it-titlu ġdid tiegħu kompla jissaħħaħ wara li abdika minn Gran Mastru Ferdinand von Hompesch. Meta kien ffirmat it-Trattat ta’ Amiens bejn Franza u r-Renju Unit fl-1802, Malta u Għawdex għaddew lura f’idejn l-Ordni tal-Kavallieri u kienu dikjarati bħala newtrali. Imbagħad issib lil min jgħidlek li n-newtralità ta’ Malta m’għadhiex rilevanti.

B’hekk li kieku l-Kavallieri ġew lura Malta, seta’ ġara li eventwalment konna nsiru parti mill-Imperu Russu u nitmexxew direttament mill-Kremlin u konna niġu ottu aktar milli aħna. Imma li kieku waqa’ u kiser siequ. Lil hinn mid-dinja tal-fanta-politika, hawn minn isostni b’niskata raġun, li x-xeni li rajna fil-ftuħ tal-Parlament il-ġdid kienu jixbhu ħafna x-xeni li rajna fil-Kremlin ftit tal-jiem qabel, bil-miġja ta’ dak li llum suppost huwa l-President ġdid tar-Russja, Dimitry Medvedev.

Vladimir Putin

Sintendi ix-xebh żgur mhux riżultat tal-paragun bejn il-parata militari li saret fil-Main Guard bis-soltu erbgħa tużżani suldati u l-parata militari li saret fil-Pjazza l-Ħamra fil-Kremlin bit-tankijiet u missili gwidati fejn ir-Russja riedet tagħti x’tifehem li hi armata sa snienha anki jekk b’ħafna armamenti msadda u skaduti.Ir-Russja kemm meta kienet parti mill-Imperu taħt il-Kżarijiet u anki meta saret parti minn imperu ta’ tip ieħor li kien jismu Unjoni Sovjetika, matul is-snin twal ta’ l-istorja kienet mixgħufha mhux ftit b’esperjenzi ta’ tmexxijiet despotiċi u tiranniċi li ma kienu jintemmu qatt ħlief b’xi mewta naturali jew l-għafsa ta’ xi grillu.

Kien għalhekk li meta saret il-kostituzzjoni tal-Federazzjoni Russa, ħasbu għall-provvediment li kien jagħmilha mpossibbli li l-istess persuna tagħmel iktar minn żewġ perjodi ta’ ħames snin bħala president ta’ dak il-pajjiż. Imma Vladimir Putin mhuwiex it-tip li jaqta’ qalbu malajr, u l-Kostituzzjoni bħal-liġijiet l-oħrajn kollha li qiegħdin hemm biex jinkisru jew biex wieħed idur magħhom. Putin sab wieħed mis-sostenituri fidili tiegħu biex joqgħodlu President, ħalli mbagħad dan jagħmlu Prim Ministru b’poteri estiżi bir-riżultat li Putin xorta waħda baqa’ jiddetta l-affarijiet fir-Russja.

Louis Galea
Issa bħalma fir-Russja l-President taparsi żarma biex imbagħad spiċċa Prim Ministru, f’Malta l-affarijiet ġraw ħarira differenti, għax il-Prim Ministru taparsi kien żarma biex imbagħad erbat ijiem wara spiċċa sar President. U xi ngħidu għall-ħatra ta’ Dr Louis Galea bħala Speaker. Il-poplu jipproponi u dawk li jaħsbu li għandhom ir-riedni ta’ dan in-nazzjon f’idejhom, jiddisponu. Il-poplu tajjeb jew ħażin deherlu li Dr Galea kien għamel żmienu fil-politika, u għalhekk ħallih l-art fl-aħħar elezzjoni.

Flok kienet rispettata din il-volontà popolari, x’jagħmel il-Prim Ministru b’Louis Galea? Flok tah ħatra sekondarja bħala chairman x’imkien biex jirtira bil-kwiet, jagħtih promozzjoni u jelevah f’waħda mill-iktar karigi importanti ta’ dan il-pajjiż. Minn kemm ilu jkollna Parlamenti f’Malta, qatt ma ġara li figura kontroversjali bħal Louis Galea, front-liner fil-politika li fajjar daqs u iktar minn kemm qala’, jispiċċa jokkupa pożizzjoni mill-iktar delikata f’mument mill-iktar sensittiv politikament u f’inqas minn sena ma ndumux ma narawh elett bħala l-Gran Mastru tal-Kremlin.

Għandek tgħid mill-ħolm bil-ftajjar ta’ Svizzera fil-Mediterran, spiċċajna bil-ħmar il-lejl ta’ Kremlin fil-Mediterran.

[artiklu li deher fil-gazzetta It-Torca tat-18 ta' Mejju, 2008]

INTER CAMPIONI D'ITALIA!!!!!!

2008-05-18T18:37:00.002+02:00

Sitwazzjoni skomda

2008-05-13T16:33:00.010+02:00

Minn ewl id-dinja li partit li jkun tilef l-elezzjoni jgħaddi minn mumenti diffiċli sakemm isib saqajh u jerġa’ lura għar-rutina politika. Mhux l-istess fil-każ ta’ partit li jkun għadu kif rebaħ elezzjoni, għax ma tistenniex li dan ukoll se jkollu jgħaddi minn perjodu diffiċli sakemm isib saqajh u jmidd għonqu għax-xogħol b’riżq il-pajjiż.

Il-Gvern ta’ Gonzi qed jagħti sinjali ċari li l-ewwel preokkupazzjoni li għandu hi kif se jsolvi l-problemi interni fi ħdanu qabel ma jkun jista’ jiffoka fuq l-isfidi u l-problemi li għandu l-pajjiż. In-Nazzjonalisti qed juru sintomi ta’ Gvern mehdi wisq bih innifsu, li jaħseb iktar fiċ-ċirku immedjat ta’ madwaru milli fil-popolazzjoni b’mod ġenerali. Maġġoranza ta’ wieħed fil-Parlament, b’maġġoranza relattiva ta’ terz ta’ kwota fil-pajjiż u bil-maġġoranza assoluta ta’ l-elettorat li ivvota li xi partit ieħor, evidentement hi sitwazzjoni pjuttost marsusa u skomda għal kwalunkwe Gvern. Anki jekk dan il-Gvern ta’ Gonzi irnexxilu jagħmel l-imaġinabbli, li jirbaħ tliet elezzjonijiet ġenerali in fila, bi żbrixx jew mhux.

Billboards

F’dawn ix-xahrejn u ftit li għaddew mill-elezzjoni, ftit li xejn ittieħdu inizjattivi li jħarsu ’l barra u mhux ’il ġewwa mill-għatba ta’ Kastilja li kulma jmur qed isir speċi ta’ estensjoni ta’ l-Istamperija. Il-billboards imħallsin minn flus il-poplu li matul il-kampanja kienu jħabbrulna ħafna inizjattivi u proġetti tal-Gvern kollha xejxi u xinxilli, jinsabu maqfulin f’xi maħżen irabbu fuqhom lega ta’ għabra. Tista’ tgħid li kulma ħareġ minn fomm il-Prim Ministru Gonzi fil-ftit dehriet pubbliċi li kellu f’dawn l-aħħar ġimgħat kien immirat għaċ-ċirku ristrett ta’ madwaru u bl-ebda mod ma jħares lejn l-isfidi li għandna bħala pajjiż u bħala poplu. Qal li jrid jagħti kumpens ta’ sitt xhur paga xketti xketti lil dawk il-Ministri, Segretarji-Parlamentari u Deputati li baqgħu barra mill-Kabinett jew mill-Parlament. Lill-Ministri u s-Segretarji-Parlamentari attwali apparti s-salarji tagħhom ta’ Ministri u Segretarji-Parlamentari, irid jagħtihom ukoll l-onorarja ta’ Deputati Parlamentari avolja l-Kamra tar-Rappreżentanti se tibda tiltaqa’ biss jum u nofs fil-ġimgħa.

‘Favoluża’

Ħatar ukoll lil Louis Galea bħala Speaker temporanju li iktar iva milli le se jispiċċa permanenti jekk l-Oppożizzjoni Laburista tobżoqlu fis-sunnara u ma tidħolx għat-trabokk ta’ Speaker Laburista minn fost il-Grupp Parlamentari.Tonio Borg qed jitkaża li l-Laburisti salt ingrati għax mhumiex qed jaċċettaw proposta ‘favoluża’ bħal din. Qed jgħidu wkoll li meta ħatru lil Anton Tabone bħala Speaker fl-2003, dan ukoll kien ġie elett minn fost id-Deputati eżistenti u kienu jafu li l-maġġoranza tagħhom kienet se tonqos minn 5 għal 4. B’differenza waħda. Il-maġġoranza ta’ 13,000 vot fuq il-Labour fl-2003 matematikament kellha ssarraf fi tliet siġġijiet u mhux f’ħamsa. Mentri fl-2008 maġġoranza relattiva ta’ 1,580 vot għan-Nazzjonalisti kellha ssarraf f’maġġoranza ta’ siġġu wieħed u żgur mhux ta’ tnejn kif qed jippretendu li jsir issa bil-proposta trabokk ta’ Speaker Laburista. Qed jitfgħu l-lixka ta’ Speaker Laburista biex ir-rappreżentanza fil-Parlament ma tkunx tirrifletti r-rieda popolari u huma jkunu jistgħu jaħdmu f’aktar kumdità.Barra minn hekk lanqas nista’ nifhem il-loġika wara l-insistenza li l-Ispeaker Laburista jkun mill-Kamra, jekk dan it-trabokk wara kollox marbut mal-kundizzjoni tal-pairing. Fil-fatt jekk f’din l-istorja hemm xi ħadd wiċċu tost huma n-Nazzjonalisti li jridu assigurazzjoni doppja li minbarra l-pairing, ikollhom b’mod permanenti maġġoranza ta’ tnejn bid-Deputat Laburista li jkun Speaker jitlef il-vot oriġinali tiegħu.

Diviżiva

U la qed nitħaddtu dwar il-ħatra ta’ Speaker, Gonzi ma setax jagħmel għażla agħar minn dik li għamel meta innomina lil Galea, anki jekk għall-perjodu tranżitorju. Galea hu figura politika mill-iktar diviżiva u kontroversjali għaliex għal għanijiet politiċi ta’ moħħu, fit-Tmeninijiet ma ddejjaq xejn isaqqi kemm jiflaħ is-siġra tal-mibegħda u l-firda f’dan il-pajjiż fi żmien meta f’Malta, apparti t-tkissir ta’ każini Nazzjonalisti u vjolenza li kienu jagħmlu xi insensati li kienu jsejħu lilhom infushom ‘Laburisti’, kien hawn ukoll bombi mixħuta minn idejn anonimi fuq l-għetiebi tad-djar ta’ dawk li b’mod jew ieħor kienu jikkollaboraw mal-Gvern Laburista.Il-ħatra ta’ Galea bħala Speaker se tkun f’kull każ waħda temporanja mhux għax l-MLP se jaċċetta li jinħatar bħala Speaker wieħed mid-Deputati tiegħu, imma għax kollox jindika li inqas minn sena oħra Galea se jispiċċa San Anton bħala President tar-Repubblika. Galea għandu ħafna x’jispjega mhux biss għall-passat remot, imma anki għall-episodji mill-passat relattivament reċenti tiegħu. Ewlenin fosthom l-iskandlu ta’ l-Awżiljari u l-involviment ta’ ħafna mill-canvassers tiegħu f’dak l-iskandlu, il-biżibilju ta’ direct orders li kienu jinħarġu mill-Foundation for Tomorrow’s Schools fejn għal darba oħra, gawdew l-aktar ‘parruċċani’ mid-distretti minn fejn kien jikkontesta Galea. Imma Gonzi jiġi jaqa’ u jqum minn dak kollu. Li jimpurtah li sieħbu Galea li spiċċa mibżuq mill-kostitwenti tiegħu jingħata premju ta’ konsolazzjoni.

Ħatriet

Prova oħra ta’ kemm Gonzi qed iħares ’il ġewwa u mhux ’il barra mill-għatba tal-Berġa ta’ Kastilja, huma id-diversi ħatriet partiġġani li għadhom kif saru. Bl-iktar waħda li tispikka fost dawn il-ħatriet, tkun bla dubju ta’ xejn, dik ta’ Gordon Pisani, li sa ftit tal-jiem ilu kien Segretarju Propaganda tal-PN u li issa ġie maħtur bħala head communications tal-Gvern. Mhux se nuża l-proverbju li darba kien uża Michael Falzon fil-konfront tal-Laburisti, ‘ħanżir jekk taqtagħlu denbu ħanżir jibqa’. Imma ngħid jien jekk propagandist fanatiku ffissat, minn uffiċċju f’Tal-Pietà tagħtih uffiċċju ġewwa Kastilja, mhux propagandist fanatiku u ffissat se jibqa’? Vera kariga bħal din timplika li hi waħda ta’ fiduċja. Imma b’daqshekk ifisser li għandek timlieha b’persuna diviżiva li ġġib d-diżapprovazzjoni u l-istmerrija ta’ iktar minn nofs Malta? Il-Gvern ta’ Gonzi qed jgħix f’kontradizzjoni li filwaqt li għandu għalfejn jifraħ li rebaħ l-elezzjoni, m’għandux għalfejn ikun sodisfatt wisq bil-fatt li naqsitlu sostanzjalment il-fiduċja li kellu tal-poplu. Il-Gvern ta’ Gonzi se jkollu jopera f’realtà pjuttost skomda li ħa tiddependi mhux ftit fuq il-kapriċċi ta’ xi ħadd bħal Jeffrey Pulicino Orlando li jista’ jkun sors ta’ imbarazzament politiku fit-tul għall-Partit Nazzjonalista.

Gonzi m’għandux spazju wisq fejn jimmanuvra, jieħu d-deċizjonijiet kuraġġużi li hemm bżonn u ma joqgħodx iħares lejn wiċċ dak u l-ieħor. Il-fall out mid-deċiżjonijiet drastiċi li ħa biex naddaf il-Kabinett, għadha qed tinħass sa llum bil-geddum sa l-art ta’ Deputat bħalma hu Robert Arrigo li ippretenda ħafna u baqa’ b’idu f’idu. Jekk Gonzi ma jirnexxilux joħroġ minn din is-sitwazzjoni skomda kemm jista’ jkun malajr ma jkunx hemm wisq xi jżommu biex f’Ġunju tas-sena d-dieħla ma’ l-elezzjoni għall-Parlament Ewropew fuq Malta u Għawdex kollha, jekk ikun jaqbillu jikkombina magħha Elezzjoni Ġenerali.

[artiklu li deher fil-gazzetta Illum tal-11 ta' Mejju 2008]

Aġenda tagħna

2008-05-10T14:46:00.015+02:00

Fid-dinja virtwali teżisti realtà differenti li għadni qed nipprova nifhem. Minn ftit tal-ġranet ’l hawn ingħaqadt f’dak li qed jissejjaħ “facebook”, fil-“hi5” u issa anke daqsxejn ta’ ‘blog spot’ għandi. Jien mingħalija skoprejt l-Amerika filwaqt li t-tfal tagħna jifhmu din id-dinja ferm aħjar minna.

Fil-partit tagħna konna pjuttost neqsin mid-diskussjoni kemm ġewwa u anke barra mill-Partit, u konna assenti kważi kompletament f’dik li hija diskussjoni f’din id-dinja virtwali. Għalkemm saru konsultazzjonijiet bir-rimi ma’ korpi kostitwiti, assoċjazzjonijiet varji, għaqdiet kbar u żgħar, il-vera diskussjoni ħajja li wieħed jistenna f’partit kbir tal-massa b’eluf ta’ membri, attivisti u simpatizzanti, kienet xi ftit jew wisq nieqsa.

Konferenza Ġenerali

Ħdimna wisq bil-mentalità li dak li joħroġ mill-kunvent huwa kollu tajjeb u għandek tikkuntenta bih. Bil-mod kif ġiet strutturata l-Konferenza Ġenerali tal-Partit f’dawn l-aħħar snin, spiċċat irriduċiet ruħha għal vetrina għall-kandidati u d-Deputati Parlamentari. Il-mod pjuttost riġidu kif din titmexxa b’interventi qosra wisq, li ma joffrulikx spazju adegwat biex tiżvolġi intervent bis-sens, u l-preżenza tal-kameras iġġie- għel lill-kelliema biex jew jigdmu ilsienhom, inkella jitkellmu purament għall-gallarija.

‘Musical chairs’

Il-Partit Laburista jrid jara x’jagħmel biex jinvolvi lil kull min għandu moħħ biex jaħseb ħalli jingħata spazju biex ikun jista’ jagħti fehmtu u jesprimi ruħu bil-libertà kollha, biex iħossu jappartjeni għal dan il-Partit. Il-konsultazzjoni mal-korpi kostitwiti eċċ, m’għandniex xi ngħidu għandha l-importanza li jixirqilha. Imma ħafna drabi ssib li l-‘lobby groups’ tan-negozju f’Malta huma l-istess erba’ tużżani min-nies li jagħmlu ‘musical chairs’ ma’ mwejjed differenti, li bħal kulħadd għandhom l-interess tal-pajjiż għal qalbhom, imma l-interessi privati tagħhom jiġu qabel kollox. Fil-kampanja elettorali ż-żewġ partiti ewlenin spiċċaw fis-sitwazzjoni assurda li kellhom żewġ pjani għar-riġenerazzjoni taż-żona tal-Port il-Kbir kważi identiċi, għax fil-fatt kienu kkonsultaw ma’ l-istess tużżana min-nies.

Dibattitu ħaj
Il-ħtieġa ta’ dibattitu intern ħaj u bis-sens jimplika li din id-diskussjoni trid issir fil-livelli kollha tal-Partit, minn fuq sa isfel. Jekk le, jiġri l-inevitabbli, id-diskussjoni vera u proprja flok issir ġewwa tibda ssir barra, minn dawk li jħossuhom esklużi mill-proċess ta’ kif jittieħdu d-deċiżjonijiet. Fil-lokalità tar-Rabat fl-aħħar Ħadd ta’ April, organizzajna bħala Każin Laburista diskussjoni dwar ir-riżultat ta’ l-aħħar elezzjoni, li kienet miftuħa għall-membri kollha fil-lokal.Apparti l-attendenza tajba ħafna, il-kwalità ta’ l-interventi speċjalment ta’ waħda mara anzjana u ta’ eks-għalliem kienu ta’ livell tabilħaqq għoli, għax irnexxielhom jagħmlu analiżi mirquma dwar is-sitwazzjoni li jinsab fiha l-Partit. Bl-istess mod, fis-saffi differenti ta’ l-istrutturi tal-Partit, kulħadd għandu jitħalla jikkontribwixxi skond il-kapaċitajiet tiegħu u l-ebda bibien ma għandhom jingħalqu f’wiċċ ħadd. M’għandix għalfejn noqgħod nirrepeti dak li għedt drabi oħrajn, li bħala uffiċjal tal-Partit ma ġejt involut f’xejn fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-kampanja elettorali. B’mod partikolari għal dak li huwa l-programm elettorali tal-Partit, naħlef li rajtu ġurnata biss qabel ma ġie approvat mill-Eżekuttiv u ma kelli x’naqsam xejn mat-tfassil tiegħu bħala kontenut.

Propożittivi

Biex partit politiku jibqa’ rilevanti fil-milja tas-soċjetà, irid jinterpreta sew is-sinjali taż-żminijiet, jirrifletti l-aspirazzjonijiet tan-nies u jantiċipa x’se jkunu l-ħtiġijiet tagħhom għall-ġejjieni. Partit ma jibqax iktar punt ta’ referenza jekk fir-rigward ta’ problemi li tkun qiegħda tiffaċċja s-soċjetà, joqgħod jitbandal bħalma jagħmel għasfur fuq il-passiġġiera. Partit politiku jrid imexxi u mhux jitmexxa minn imnieħru. Irid juri d-dawl u mhux jimxi fid-dawl li juri ħaddieħor. Avolja mill-bankijiet ta’ l-Oppożizzjoni, iktar u iktar f’din il-leġislatura fejn għandek għall-ewwel darba mill-Indipendenza ‘l hawn, Gvern ta’ maġġoranza relattiva, il-Partit Laburista għandu jaħdem biex fil-Parlament u fil-pajjiż b’mod ġenerali jmexxi ’l quddiem l-aġenda tiegħu u mhux sempliċiment jirreaġixxi għall-aġenda li jrid jimponi ħaddieħor. Ir-rwol tal-Partit Laburista fil-Parlament irid jinbidel sostanzjalment biex flok id-deputati tagħna jopponu għal li jipproponi l-Gvern, inkunu propożittivi billi nressqu l-liġijiet aħna, imbagħad sta għall-membri tal-Gvern jekk jopponux jew le għall-proposti tagħna.

[artiklu li deher fl-Orizzont tal-5 ta' Mejju, 2008]

Il-mazzita

2008-05-08T17:01:00.002+02:00

Il-Ħadd li għadda flimkien mal-kumitat lokali laburista ta’ Raħal Ġdid tellajna attività li tfakkar il-ħamsin sena mill-avvenimenti storiċi tat-28 ta’ April 1958. Ngħid is-sew minħabba dak li ġara fit-8 ta’ Marzu, għall-bidu kont xi daqsxejn nieqes mill-ħeġġa u dħalt għal din l-attività b’nofs qalb. Imma l-50 sena minn ġrajja bħal dik ma setgħetx tibqa’ għaddejja qisu qatt ma kien xejn u kien bix-xieraq li tkun iċċelebrata kif imiss.

Imma ġaladarba dħalt għaliha, ma ddispjaċinix għax kienet attività li rnexxiet u l-ħafna nies li attendew ħarġu sodisfatti kemm għar-rigward tal-filmati li ntwerew, kif ukoll għal-livell tal-kelliema li kienu mistednin. Barra minn hekk bis-saħħa ta’ din l-attività, id-dokumentarju li ntwera f’Raħal Ġdid, spiċċa jixxandar ukoll fuq ONE TV l-għada t-Tnejn, għax hekk kif lil Michael Vella Haber ressaqtlu talba biex jintwera fuq it-TV, mill-ewwel qalli iva.

Li kieku Ċensu Esposito, Nenu Buhagiar u dawk kollha li marru l-ħabs għall-imħabba tagħhom lejn pajjiżhom u l-klassi tal-ħaddiema, għexu f’xi pajjiż bħal Franza, dawn kienu jitqiesu bħala eroj nazzjonali tar-reżistenza. Imma f’Malta ġrajja bħal din tkun imżebilħa u kkalpestata bħalma rajna minn ċerti rapportaġġi fuq in-NET u In-Nazzjon, għax hawn minn tant iħossu renjanti u trijonfanti li anki l-istorja jrid jikteb mill-ġdid.

Dr Pawlu Boffa

Fis-sena li kont ili Segretarju Edukattiv, tellajt bosta attivitajiet bħal dawn li jikkommemoraw avvenimenti u jew persu-naġġi storiċi bħal Paul Boffa, Agata Barbara, Ġużè Bonnici u oħrajn. Biex inkunu nafu eżattament fejn sejrin u fejn irridu naslu, irridu nkunu nafu sewwasew minn fejn tlaqna.Sfortunatament il-Partit Laburista kellu wisq tiċrit u rotturi fi ħdanhom mal-pas-saġġ ta’ l-istorja li ma ppermettewx li l-istorja ta’ dan il-partit tkun iċċelebrata b’mod sħiħ u kif imiss. Fi żmien it-tmexxija ta’ kważi 35 sena tal-Perit Mintoff, veru li kien sar il-monument ta’ Dr Pawlu Boffa fejn Kastilja, imma minħabba l-iSplit ta’ l-1949 qajla wieħed jista’ jgħid li tħalla spazju biex l-memorja ta’ dan il-persunaġġ laburista kbir fl-istorja tibqa’ mnaqqxa fil-qlub tal-laburisti. Tant hu hekk li huma ftit il-każini laburisti fejn għadek tara xi ritratt ta’ Dr Pawlu Boffa u l-istess kellu jiġri lill-Perit Mintoff.

Memorja kollettiva

Mill-affarijiet kbar kollha li għamel Dr Pawlu Boffa, sfortu-natament għal ħafna laburisti ta’ żmienu u ta’ żmienna, baqa’ jissemma’ biss minħabba l-iSplit. L-istess il-Perit Duminku Mintoff. Għal xi uħud, li żgur mhumiex ftit, illum il-ġurnata baqa’ jissemma’ mhux għall-mazzita kollha tal-ħafna affarijiet bnini u tajbin li għamel, imma għall-iżbiba fl-aħħar tal-mazzita, il-vġejjel ta’ l-1998. Kull min kellu jew għandu xi forma ta’ responsabbiltà fit-tmexxija ta’ partit, it-tajjeb li għamel mhu-wiex tiegħu biss imma ta’ kull min ħadem spalla ma’ spalla miegħu. Filwaqt li d-deċiżjonijiet żbaljati li seta’ ħa bħala individwu, għandu jġorrhom hu waħdu. Imma jekk minħabba l-ħażin li jkun għamel, aħna nispiċċaw niċħdu ukoll it-tajjeb tiegħu, fil-verità nkunu qiegħdin niċħdu anki lilna nfusna u l-identità kollettiva tagħna.Fl-istorja ta’ dan il-Partit kellna wisq tiċrit u qsim li spiċċa ċajprilna l-memorja kollettiva tagħna. Jum il-Ħelsien u Jum ir-Repubblika ma stajniex niċċelebrawhom b’mod li jagħmel sens u li jagħmlek kburi, jekk il-protagonist ewlieni tagħhom spiċċa tbiegħed u ġie mbiegħed mill-Partit tiegħu. Iktar u iktar imbagħad dawn il-ġranet storiċi spiċċaw tilfu ħafna mis-sinifikat tagħhom, meta bdew jintużaw bħala pretest għall-ġbir tal-fondi u kważi għal xejn iktar.

Kommemorazzjoni

Meta fil-kwartieri għamilna l-kommemorazzjoni ta’ Pawlu Boffa, l-idea kienet li anki għal dik li hija storja, nippruvaw infittxu dak li jgħaqqadna u mhux dak li jifridna. Kienet attività li kienet apprezzata ħafna mill-familjari ta’ Dr Boffa, li ħafna minnhom kienu qiegħdin jirfsu għall-ewwel darba fil-kwartieri tal-Partit li kien imexxi l-antenat tagħhom għal ħafna snin. Din l-attività kienet maħsubha bħala l-ewwel minn sensiela ta’ attivitajiet fejn il-protagonisti storiċi ta’ dan il-partit ikunu kkommemorati għall-konkwisti kbar li għamlu meta kienu fit-tmexxija, indipendentement minn x’fattru wara li telqu mit-tmexxija. Imma dan ma kellux ikun, għax ix-xitan għandu ħabta jdeffes denbu fejn ma jesgħux. Wara l-kommemorazzjoni ta’ Dr Boffa, xi ħadd m’għandux x’jagħmel mar isefsef f’widnejn il-perit Mintoff li waqt din l-attività kienu saru xi rimarki negattivi fil-konfront tiegħu, meta dan assolutament ma kienx il-każ. Anzi l-ħsieb kien li eventwalment bħalma kien kkommemorat Dr Boffa, anki hu jingħata l-ġieħ li ħaqqu f’attività simili.Anzi l-hsieb kien li eventwalment bhal ma gie kkommemorat Dr. Boffa, anki hu jinghata l-gieh li haqqu f’attività simili. Minn fuq hadt il-grazzi ghax jasalli messagg li l-perit Mintoff kien qed ‘jhedded’ li x’hin irid seta’ jifqana bis-saba’ l-kbir bhal qurdiena. L-aktar li ddispjacieni mhux minhabba din ‘it-theddida’ u lanqas ghat-tixbiha mal-qurdiena, imma għall-intransiġenza u l-għebusija tar-ras li teżisti f’dan il-Partit li lanqas il-feriti ta’ sittin sena ilu ma jistgħu jingħalqu, aħseb u ara tal-lum u tal-bieraħ. Għall-ewwel ta’ Mejju li għadda pproponejt li dawk li kienu mexxejja tal-MLP, kemm il-ħajjin u anki l-mejtin jingħataw bukkett fjuri bħala sinjal ta’ rikonoxximent, imma għal xi raġuni jew oħra lanqas din il-proposta sempliċi ma rnexxiet.

Għandna bżonn proċess ta’ fejqan f’kull livell tal-partit, u għalkemm mhux wieħed faċli, jeħtieġ li ngħaddu minnu jekk jista’ jkun illum qabel għada.

[artiklu li deher fil-gazzetta It-Torca ta' l-4 ta' Mejju 2008]

Id-Daily Telegraph dwar Sir Anthony Mamo

2008-05-07T00:38:00.016+02:00

Mhux maghruf minn hu l-awtur ta' l-obitwarju ta' Sir Anthony Mamo li deher fil-harga tad-Daily Telegraph tas-6 ta' Mejju. X'aktarx li hu Malti li pprefera l-anonimat. Huwa obitwarju pjuttost dettaljat u fih xi punti li qatt ma kont smajt bihom qabel u ohrajn li difficli temmen bhal meta jinghad li Sir Anthony ma kienx jithalla mill-Perit Mintoff jipparkja l-karozza tieghu fil-Palazz. Hemm spunti ohrajn li huma rivelatorji u verosimili bhal fejn jinghad li Sir Anthony Mamo u Lady Mamo kellhom jissaportu diversi mistiednin fil-Palazz ta' San Anton li kienu jigu sfurzati fuqu mill-Perit Duminku Mintoff biex 'jiffranka lira' u l-gvern tieghu ma jkollux ihallas ghal-lukandi.

Sir Anthony Mamo
Last updated: 10:39 PM BST 06/05/2008
Lawyer who became the first president of Malta and a symbol of the island's independence. Sir Anthony Mamo, who died on May 1 aged 99, was the first president of Malta, serving in that office between 1974 and 1976, and became a symbol of the fledgling republic's independence from Britain. He had been the island's governor-general for three years before becoming president, replacing the Queen as head of state when Malta became a republic within the Commonwealth.

Mamo was sworn in as the island's president in December 1974 at a simple but colourful ceremony in the historic hall of St Michael and St George at the Grandmaster's palace in the capital, Valetta.
From the palace balcony he addressed cheering crowds, who had waited to greet him in pouring rain, announcing a six-month remission for prisoners in the island's jails. Like the British monarch, the president of Malta is a constitutional head of state, with executive power remaining with the prime minister. A lawyer by training, Mamo was a distinguished jurist, becoming Malta's attorney-general in 1955 and the island's chief justice and appeal court president from 1957 until 1971, when he was appointed governor-general by the Labour prime minister Dom Mintoff within days of Mintoff taking office. He also worked as a professor of criminal law at the island's university, where he taught many of Malta's future lawyers and judges.

In 1947 Malta had granted a constitution, with its own government responsible for internal affairs. As its chief legal adviser, Mamo worked with four Maltese prime ministers, Sir Paul Boffa, Enrico Mizzi, Georgio Borg Olivier and Dom Mintoff. Mamo's relations with Mintoff were not always cordial. As governor-general in 1974 Mamo complained of being repeatedly snubbed by the prime minister. When Mintoff banned Mamo's official car from dropping him at his office inside the palace in Valetta, Mamo was obliged to walk to and from his vehicle parked in the street outside.

Furthermore, Mintoff kept Mamo in the dark about government policies, and insisted that the governor-general call on him rather than the other way round. In this capacity Mamo accompanied all ministerial delegations during discussions and negotiations with the British government leading up to the island's independence in 1964. Ten years later, Mamo and Mintoff gave a head-of-state welcome to Archbishop Makarios on his arrival from Cyprus, of which he had been deposed as president in a coup. Mamo accompanied the haggard-looking Makarios from the airport to the governor-general's palace in a small car; shortly thereafter another car arrived with shirts, trousers, underwear and socks for the Archbishop, who had fled Cyprus with only the clothes he stood up in. As governor-general and president, Mamo was regarded as being above the political fray and a nonpartisan head of state. As a result Maltese of all political persuasions regarded him as a symbol of the island's national unity.

Anthony Joseph Mamo was born on January 8 1909 at Birkirkara in central Malta. After attending the seminary of the island's archbishop he graduated with an Arts degree from the Royal University of Malta in 1931 and was the first student to take a Law degree there in 1934. Having worked in private practice as an advocate for a year, Mamo joined the island's civil service. In October 1936 he was appointed a member of the commission which prepared a revised edition of all the laws of Malta, a task that took six years to complete. During the Second World War Mamo undertook refugee work and helped with the welfare of those affected by war. He served as crown counsel from 1942 until 1951, before being appointed deputy attorney-general the following year. From 1956 Mamo accompanied Mintoff on several visits to London that culminated in Malta's independence in 1964.

In 1962, when Admiral Sir Guy Grantham ended his term as governor-general, the Queen, acting on the advice of the Maltese prime minister, appointed Mamo acting governor-general pending the arrival from Britain of Sir Maurice Dorman. On several occasions he subsequently acted, first, as Dorman's deputy, and later, under the Malta Independence Constitution, as acting governor-general. When Dorman was abruptly dismissed by Mintoff in July 1971 Mamo was appointed first Maltese governor-general in his own right. One of his first official engagements was to pay a visit to Libya at the invitation of Colonel Gaddafi.

Back in Malta, Mamo and his wife endured a ceaseless stream of visitors at the governor's palace in Valetta, including members of foreign delegations or officials sent by the prime minister in order to save his government the expense of putting them up at first-class hotels. Mamo was nominated as president by Mintoff in 1974. He was appointed OBE in 1955 and knighted five years later. In 1990 he was created a Companion of Honour within the Maltese National Order of Merit.

He was given a state funeral, the first on the island since 2002. Anthony Mamo married, in 1939, Margaret Agius. They had a son and two daughters.

Story from Telegraph News:
http://www.telegraph.co.uk/news/1933090/Sir-Anthony-Mamo.html
Information appearing on telegraph.co.uk is the copyright of Telegraph Media Group Limited and must not be reproduced in any medium without licence.
If you require any further information on permitted use, or a licence to republish any part of the Site (or any Content), please email us at syndication@telegraph.co.uk, or contact us by telephone on +44 20 7538 2921, Facsimile: +44 207 931 2867.

Logħba ċess

2008-05-05T23:51:00.004+02:00

Kif jgħid il-Malti li għandu ħabta jidħol bħal Pilatu fil-kredu, fl-aħħar mill-aħħar iż-żejt jitla’ f’wiċċ l-ilma. Ftit ftit hekk qed jagħmel, avolja l-prezz tiegħu sploda u ma jkunx jaqbel li nħalluh jixxerred ma’ l-ilma. Kuljum b’xi waħda ġdida li tagħti indikazzjoni ċara ta’ x’waslu biex għamlu n-Nazzjonalisti matul il-kampanja elettorali biex salvaw il-pożizzjoni tagħhom fil-Gvern b’xagħra u b’sufa. ‘Logħba ċess’ qalilna Joe Saliba fejn biċċa toqtol lill-oħra sakemm ix-Xiħ tan-naħa l-oħra ma jibqagħlux fejn jiċċaqlaq u jimmanuvra.

Jirbaħ min jibqa’ ħaj anki jekk ferut u mbenġel, imbasta jkun rebaħ. F’intervista li kellu fil-gazzetta Malta Independent it-Tnejn li għaddew, Joe Saliba spjega kif dwar il-każ ta’ Jeffrey Pullicino Orlando l-magna tal-PN spiċċat bħall-perżuta maqbuda bejn is-sandwich. Ma setgħux jirtiraw il-kandidatura ta’ JPO għax il-poloz tal-voti kienu diġà stampati u ma setgħux jiġu stampati mill-ġdid. La kien fadal żmien biżżejjed biex dan seta’ jsir u lanqas il-Liġi Elettorali ma kienet tippermetti dan. Mill-banda l-oħra n-Nazzjonalisti kienu konxji tal-fatt li l-iskandlu tal-Mistra kien qed jiswielhom il-voti fl-aħħar ġimgħa ta’ qabel l-elezzjoni. Allura iddeċidew li jissieħbu fil-bluff u l-qerq ta’ Pullicino Orlando u jilagħbu l-logħba tiegħu, li dan kien ‘vittma ta’ frame-up li safa mċappas mit-titjir ta’ tajn li jiddiletta bih l-imxajtan Alfred Sant’. Fl-aħħar mill-aħħar dak li joħroġ ċar minn dak kollu huwa li kemm Pullicino Orlando u t-tmexxija tal-PN li tagħtu s-suffraġju, ġaladarba kienu jafu bid-dettalji tal-kuntratt li JPO iffirma f’Jannar li għadda, spiċċaw qarrqu bil-poplu Malti speċjalment b’dawk li l-vot tagħhom ġie influwenzat bil-mod kif svolġiet din il-biċċa xogħol.

Proposti indeċenti

Erġajna koppi bil-lanja tas-soltu fejn il-Gvern tal-ġurnata jispiċċa ma jwettaqx dak li wiegħed fil-programm elettorali u jwettaq dak li ma jkunx wiegħed. Ibda bil-PfP li daħħluna fiha nhar Ħamis ix-Xirka, sħubija li ma ġiet proposta fl-ebda programm elettorali. U spiċċa bil-proposta indeċenti li ħarġu biha din il-ġimgħa, li jagħtu sitt xhur paga ta’ xejn lill-ex-Ministri u ex-Segretarji Parlamentari sakemm dawn jerġgħu jsibu saqajhom fil-professjoni jew fin-negozju tagħhom. Proposta li ma azzardawx jinkluduha bħala t-354 wegħda tal-manifest elettorali tagħhom, imma li xorta waħda Gonzi biħsiebu jwettaq għax għandu bżonn iwennes b’xi mod lill-erwieħ imnikkta li tħallew b’xiber imnieħer meta ġie biex jifforma l-Kabinett ġdid tiegħu. Bħal dak li qallu mhux kulħadd jgħaddi minn trawma meta jispiċċa mix-xogħol u jkollu jfittex jara x’se jagħmel bih innifsu speċjalment jekk ikun misjur u ’l fuq minn ċerta età! Issa erħilha li hemm ċerti Ministri u Segretarji Parlamentari li fis-seba’ snin tal-ġid altru milli ħasbulu għas-seba’ snin ta’ l-għaks. L-uffiċċji professjonali tagħhom komplew jissaħħu u ċertament ma waqgħux lura fi żmien li kellhom inkarigi uffiċjali. Anki permezz ta’ kuntratti kbar li ngħataw mill-ministeri tagħhom stess lill-firms privati tagħhom. Mhux sew jekk Gonzi għandu problema serja b’ċerti Deputati Nazzjonalisti li jħossuhom urtati u mweġġgħin għax inqalgħu ’il barra, se juża fondi pubbliċi bħala solljev biex jipprova jipplakahom xi ftit.

Ħatriet
Iwettaq dak li ma wiegħedx, u ma jwettaqx dak li wiegħed. Ħu mill-bordijiet tal-Gvern u tal-korporazzjonijiet pubbliċi li qed jinħatru bħalissa. Skond dak li ġie mwiegħed fil-programm elettorali ta’ GonziPN, suppost li kellha titfassal sistema fejn kulmin hu interessat f’dawn il-karigi jkun jista’ japplika u jgħaddi minn proċess ta’ għażla ibbażata fuq il-ħila u l-kompetenza. Minn dak kollu ma sar xejn u l-ħatriet li qed isiru bħalissa, eżempju ta’ Gordon Pisani f’Kastilja u ta’ Berta Sullivan fl-Awtorità Maltija tal-Kommunikazzjonijiet, huma bis-sistema antikwata tal-patrunaġġ politiku fejn jibqgħu jiġu riċiklati l-istess erba’ tużżani min-nies f’karigi marbutin għal perjodu ta’ sentejn jew iktar.

Il-qmugħ

Prova ċara oħra ta’ l-qerq li rrikorra għalih GonziPN biex tkaxkar mal-qiegħ ħalli jirbaħ l-elezzjoni li għaddiet hi d-deċiżjoni li ngħatat nhar it-Tnejn li għaddew kontra l-Gvern mill-Kummissjoni għall-Kummerċ Ġust ippresjeduta mill-Maġistrat Silvio Meli. Il-kumpannija Federated Mills li timporta l-qmugħ u d-dqiq f’Malta talbet lill-Gvern biex jawtorizzaha tgħolli l-prezzijiet tagħha ftit tal-ġimgħat qabel id-data ta’ l-elezzjoni. Imma l-Gvern ta’ Gonzi għamel mandat biex din il-kumpannija ma tkunx tista’ tgħolli l-prezzijiet tagħha qabel l-elezzjoni. M’għandniex xi ngħidu l-mandat li għamel il-Gvern ta’ Gonzi, proprja proprja ma kellux l-iskop li jipproteġi lilna l-konsumaturi imma li jgħatti x-xemx bl-għarbiel lejlet l-elezzjoni. Ngħiduha kif inhi, din il-kumpanija kellha kull ġustifikazzjoni tgħolli l-prezzijiet meta wieħed jara x’movimenti qawwija ’l fuq fil-prezzijiet kien hemm fis-swieq internazzjonali minħabba l-fatt li ħafna mill-qmugħ u ċ-ċereali qed jintużaw biex isir il-bio-fuel minflok jintużaw għall-ikel jew għall-għalf. Prattikament il-prezzijiet internazzjonali tal-qmugħ u taċ-ċereali irduppjaw f’temp ta’ sena. Minħabba l-multiplier effect taż-żieda qawwija fil-prezz tal-qmugħ u ċ-ċereali, splodew il-prezzijiet ta’ kulma jsir mid-dqiq, ċereali, ħalib u anki tal-laħam. Imma lejlet l-elezzjoni GonziPN ried isodd it-toqob b’subgħajh bit-tama li kemm jista’ jkun ma jitlifx voti minħabba l-kwistjoni tal-għoli tal-ħajja. Biex jagħmel dan, GonziPN kellu jirrikorri għall-ingann u qabeż il-poteri li tagħtih il-Liġi billi ħareġ mandat kontra l-Federated Mills meta ma kellux ġustifikazzjoni biex jagħmel dan. Flok ra kif għamel bħal ġieli għamel, jissussidja l-prezz ta’ ċerti oġġetti essenzjali bħalma huwa l-ħobż, ħareġ dan il-mandat kontra l-Federated Mills biex sempliċement jipposponi l-problema għal wara l-elezzjoni. Biex issa, li għaddiet l-elezzjoni ‘ħallihom jogħlew il-prezzijiet’ u addio sussidji u addio mandati li nħarġu b’mod abbużiv.

Il-prezzijiet
Verament id-dinja bħalissa tinsab għaddejja minn waħda mill-ikbar kriżijiet kbar li qatt rajna mit-Tieni Gwerra Dinjija lil hawn. Fiċ-Ċina jinsab għaddej żvilupp ekonomiku enormi u verament mgħaġġel għax ftit pajjiżi jistgħu jikkompeti magħha. Mhux biss għax hemmhekk hemm pagi baxxi, imma anki għax m’hemmx l-istess livell ta’ protezzjoni tal-ħaddiema, drittijiet fundamentali tal-bniedem u drittijiet soċjali li jeżistu f’din in-naħa tad-dinja. Minħabba dan ir-ritmu ekonomiku qawwi li hemm fiċ-Ċina kibret ħafna d-domanda għall-materja prima minn pajjiżi barranin, ewlenin fosthom iż-żejt, u kibret ħafna wkoll fiċ-Ċina d-domanda għal prodotti għall-konsum lokali. Sploda l-prezz taż-żejt, ħafna mill-produzzjoni tal-qmugħ u ċ-ċereali marret għall-produzzjoni tal-bio-fuel, u llum ninsabu fiex ninsabu għax il-prezzijiet ta’ l-iktar oġġetti essenzjali qed jogħlew minn xahar għal iehor. Tabilħaqq din hija kwistjoni li aħna l-Maltin bl-ebda mod ma ġibna b’idejna għax niddependu tista’ tgħid għal kollox fuq l-importazzjoni taż-żejt u ta’ l-ikel u għalhekk m’għandniex inħarsu lejn il-problema minn lenti partiġġana. Madanakollu dan ma jfissirx li l-Gvern, hu min hu, quddiem sitwazzjoni bħal din għandu joqgħod b’idejh marbutin u l-ħotob li qed joriġinaw minn barra minn xtutna sempliċement jgħabbihom mill-ewwel fuq dahar il-poplu Malti. Fi żminijiet hekk imsejħin ‘tal-qedem u d-dlamijiet’, kien hemm dak li kien jissejjaħ il-Fond tal-Posterità biex jagħmel tajjeb għal sitwazzjonijiet ta’ emergenza bħalma hi din. Illum ma jeżisti xejn minn dak kollu għax jeżistu biss il-forzi tas-suq li jsuq.

[artiklu li deher fil-gazzetta Illum ta' l-4 ta' Mejju, 2008]

ĦAXX ĦAXX

2008-05-02T12:52:00.008+02:00

Dan tabilħaqq huwa pajjiż tal-Mickey Mouse kif kien jgħid John Bundy li għalkemm Nazzjonalist bil-fjokki, sirt napprezza l-versatilità tieghu kull filgħodu malli nqum. Issa ħallik li Mickey Mouse illum sar klassiku tal-kartoons u t-tfal taghna mhux żgur jafu minn hu għax postu ħaduh il-protagonisti tal-kartoons gappuniżi. Mill-banda l-oħra Mickey Mouse ghal kbar saret tfisser generu kompletament differenti ta’ filmati fejn tiddomina l-qliba bla ħwejjeg.

Id-Dwejra
Il-Mickey Mouse mhux li tgħid tfaċċa daqstant fl-aħbarijiet matul il-kampanja elettorali imma xorta għamel xogħlu u kien wieħed mill-protagonisti ħafna drabi haxx haxx u inkiss inkiss. L-ewwel ma deffes denbu l-Mickey Mouse kien fil-viċenda tal-boathouses illegali gewwa l-bajja tad-Dwejra, Għawdex. Tlettax -il boathouse mibnija illegalment, tefa’ ta’ gebla ‘l boghod mill-baħar, f’zona ta’ importanza xjentifika u ekoloġika, frekwentata ħafna mit-turisti u n-nies tal-lokal, il-bravi li bnewhom spiċċaw jiġu mogħtija l-assoluzzjoni u dnubiethom gew mahfura. Dawn il-boathouses illegali gew sanzjonati b’daqqa ta’ pinna, ftit tax-xhur qabel l-elezzjoni mill-famuza Development Control Commission li eventwalment giet imgegħla tirriżenja en bloc minħabba l-gażiba tal-ħruġ tal-permess tas-supermarket taċ-Ċaqnu ġewwa Ħal Safi.

Boathouses
Nista’ nifhem li mill-perspettiva ta’ min għandu t-tgawdija ta’ dawn il-boathouses, speċjalment jekk ħallas flus tajba biex xtara xi wahda minnhom mingħand terza persuna, ġaladarba waqgħet mis-sema l-opportunità li jillegalizza dak li kien illegali, mill-perspettiva tiegħu sewwa għamel jekk ħatafha. Biex nippruvaw nifhmu lil min hu direttament interessat jew milqut mill-kwistjoni, ma nistgħux mill-banda l-oħra nwarrbu l-interessi komuni …. l-isbuħija ekoloġika tal-post kif ġiet affettwa f’sitwazzjoni fejn l-abbuż li għadda ħafna snin minn fuqu, eventwalment spiċċa ippremjat. Imbagħad xi ngħidu għal fatt li għandu mitt raġun jitmheżmeż min għomru u żmienu jimxi b’sebgħu dritt jara sebgħu diehel dritt fejn l-iktar iweġġgħu meta jara l-onestà tieghu kkastigata fl-istess waqt li l-abbuż ta’ haddiehor jisfa’ ppremjat.

L-Armier

Dad-diskors iġibni għat-tieni istanza minn ħafna fejn il-Mickey Mouse reġa’ deffes denbu fil-kampanja elettorali, mill-ġdid għal dak li għandu x’jaqsam ma’ boathouses illegali, did-darba mhux fid-Dwejra imma fl-Armier. Minn kif jidher, prattikament lejlet l-elezzjoni, il-Prim Ministru Gonzi bagħat ittra, fost l-eluf ta’ ittri li ntbgħatu fuq letter-heads ta’ Kastilja lil madwar 1,500 okkupant ta’ boathouses li suppost ilhom mibnija minn qabel l-1992. Dan spiċċa wegħdhom li se jirregolarizza l-pożizzjoni tagħhom fi żmien sitt xhur minn wara l-elezzjoni. Kumbinazzjoni iċ-ċifra ta’ 1500 u fuqhom tixxiebaħ ħafna ma’ ċifra oħra ta’ 1500 li se tkun għamlet id-differenza kollha għal ħames snin li ġejjin. Imma dan fattur purament inċidentali kif jingħad fl-għeluq ta’ ċerti films fiction li jkunu kollox barra fiction.

Inkiss inkiss

Inevitabilment iqumu waħidhom diversi mistoqsijiet dwar dawn l-ittri ta’ GonziPN li ntbgħatu propju lejliet l-elezzjoni. Jekk din il-kwistjoni kienet ilha tkarkar sa mill-1992, kien hemm iz-zmien kollu tad-dinja biex tigi riżolta jekk kellha tiġi riżolta, u mhux titħalla propju għal ftit tal-ġranet qabel elezzjoni ġenerali biex ikunu jistgħu jsiru r-rikatti u n-nies involuti jħossuhom obbligati. Għalfejn sar kollox inkiss inkiss u haxx haxx u l-pubbliku in generali inzamm kompletament sajjem minn dak li kien qed jinhema u lanqas l-istampa ma giet informata? Id-99% tal-popolazzjoni li qatt ma ghamelt li fettilla, li qatt ma bniet illegalment fuq art pubblika, li qatt ma kkapparrat il-kosta ghaliha nnifisha a skapitu tal-pubbliku li ghandu d-dritt igawdi x-xtajta ta’ l-Armier bhal haddiehor, kellna kull dritt inkunu nafu b’dak li kien qed ibazwar il-Partit Nazzjonalista qabel l-elezzjoni huwa u jitqaħħab ghal voti.

Tassew tassew ngħidilkom li taht GonziPN kollox possibbli.

[Dan l-artiklu deher fil-gazzetta It-Torca tas-27 ta' April, 2008]

Diskors mit-tron

2008-04-29T00:56:00.014+02:00

Issa qed toqrob kulma jmur il-ġurnata li fiha il-Parlament li ġie elett fit-8 ta’ Marzu li għadda jitlaqqa’ għall-ewwel darba biċ-ċerimonji kollha li jmorru ma’ l-okkażjoni.It-tieni Sibt ta’ Mejju, filgħodu kulħadd ikun liebes gala, in-nisa speċjalment, bil-bubba u bil-kappell.

Il-ġurnata tibda bil-quddiesa ta’ l-Ispirtu s-Santu fil-Kon-Katidral ta’ San Ġwann, bl-awgurju li l-Ispirtu qaddis idawwal l-imħuħ mhux dakinhar biss imma matul il-ħames snin kollha tal-leġiżlatura. Imbagħad d-deputati jagħmlu passiġġata qasira mill-Kon-Katidral għal Strada Rjali sal-Palazz tal-Granmastri, ma nafx ikunx hemm ċans ta’ waqfa qasira għand Cordina għal kafè, il-post fejn normalment isir ħafna xogħol Parlamentari fuq kafè a la Taljana u xi pastizz ’l hemm u ’l hawn. Imbagħad tibda l-parata fil-Main Guard u d-daqq tal-marċi mill-banda ta’ l-armata. Jingħata s-salut Nazzjonali li ġie svalutat xi ftit minn mindu kien ingħata lin-nutar Tony Abela. Għall-okkażjoni dakinhar l-Pulizija jilbsu wkoll il-bombay hat bil-ponta fir-ras tiegħu. Imbagħad jasal il-President li jidħol fis-sala tal-Parlament bid-daqq tal-fanfarri biex jagħmel id-diskors tat-Tron, avolja mill-miġja tar-Repubblika ’l hawn, suppost li dan m’għandu l-ebda tron ħlief dak li jserraħ u jistrieħ fuqu kulħadd, fejn terġa’ tiġi f’tiegħek wara li sserraħ l-interni.

1971

Ilni nsegwi l-politka mill-1971 meta kelli 10 snin. F’dik is-sena kont anki mort in-Knights Hall għall-għadd tal-voti, fejn minn tant affarijiet, ta’ tifel li kont, bqajt impressjonat b’deputat tal-Partit Nazzjonalista novizz li meta għolla jdejh, inkixef li fi ħżiemu kellu rivoltella. Kont il-Belt dakinhar li l-Perit Mintoff daħal f’Peugeot mill-antiki kollox ġej għat-tond ta’ l-ispizjar Camilleri. Minħabba r-rassa kbira li kien hemm hekk kif ħareġ mill-Palazz, Duminku Mintoff tela’ fuq l-istaffa tal-karozza biex jidher itwal milli hu u b’ħanġra daqshiex beda jtellaq lin-nies ’l hemm u jgħidilhom biex imorru fuq xogħolhom għax anki hu ried jibda’ jaħdem. L-ingravata li kien liebes il-Perit Mintoff dakinhar li ngħata l-ġurament, kienet bi strixxi suwed u sofor kulur id-deheb. Bqajt inżommha ma’ l-ingravajjet tiegħi fil-gwardarobba, imma għal xi raġuni qatt ma lbistha forsi għax ħarġet mill-moda u kienet tixbaħ wisq l-ingravata ta’ l-uniformi tal-Liċeo.

Sir Anthony Mamo

Missieri kien ħadni miegħu għad-‘diskors mit-tron’ ta’ Sir Anthony Mamo u peress li s-sala ta’ l-Arazzi ma tantx kienet tesa’ ħafna mistiednin, iċ-ċerimonja dakinhar kienet saret fis-sala ta’ San Mikiel u ta’ San Ġorġ. Id-diskors mit-Tron mhu xejn ħlief ġabra tal-punti ewlenin tal-programm legislattiv li l-Gvern il-ġdid ikun bi ħsiebu jimxi fuqu fil-ħames snin li gejjin. Jekk mhux sejjer żball Sir Anthony hu l-unika kap ta’ l-Istat Malti li għamel żewġ diskorsi mit-tron, għax anki fil-ftuħ tal-Parlament li ġie elett fl-1976 kien hu li għamel dan id-diskors. Anthony Mamo għandu numru ta’ rekords oħra li ma jista’ jiksirhom ħadd. Kien l-ewwel u l-aħħar Gvernatur-Ġenerali Malti, kien l-ewwel President ta’ Malta u l-unika persuna li okkupat kemm il-kariga ta’ President tal-Qorti, ta’ Gvernatur-Ġenerali u ta’ President tar-Repubblika. Sir Anthony, fl-età venerabbli ta’ 99 sena, għandu rekord ieħor, din id-darba dinji, li mill-eks-kapi ta’ l-Istati fid-dinja kollha li għadhom ħajjin, huwa l-iktar wieħed li għex. Bix-xieraq is-sena d-dieħla f’għeluq il-100 sena mit-twelid ta’ dan il-persunaġġ kbir fl-istorja ta’ pajjiżna, għandhom isiru festeġġamenti xierqa li għandhom jgħaqqduna bħala poplu.Kemm Anton Buttigieg u anki Agata Barbara, peress li fi żmienhom il-leġiżlatura ħadet il-massimu taż-żmien permess bil-Kostituzzjoni, ma kinitx messithom l-opportunità li jagħmlu diskors mit-Tron. Minflok spiċċaw għamlu d-diskorsi mit-Tron l-Aġenti Presidenti Bertu Hyzler u Pawlu Xuereb. Id-diskors mit-Tron ta’ Pawlu Xuereb kont smajtu minn ġol-Kamra u mhux mill-gallerija. Fost l-imrar li kellu jduq fis-sentejn u xahrejn li kien għamel bħala Aġent-President, Pawl Xuereb kellu wkoll jgħaddi mill-esperjenza xejn pjaċevoli f’Ġunju 1987 li jaqra diskors mit-Tron li kien jimmarka t-trijonf tal-PN fl-elezzjoni li kienet għadha kif għaddiet.Għalkemm id-diskors mit-tron fil-każ tagħna jinqara mill-President, fil-fatt ma jkunx diskors li jkun kiteb hu imma li jiġi miktub għalih mill-Gvern tal-ġurnata.

Ftuħ tal-Parlament

Fil-ftuħ tal-11-il Parlament mill-Indipendenza, id-diskors mit-tron did-darba se jinqara minn Edward Fenech Adami, li beda l-aħħar sena tiegħu bħala President tar-Repubblika. Il-Gvern ta’ Gonzi jinsab f’daqxejn ta’ anomalija f’din il-leġiżlatura. Il-PN bir-raġun jista’ jiftaħar li għamel dak li ħadd qablu ma rnexxilu jagħmel, jirbaħ bis-sewwa jew bid-dnewwa tliet elezzjonijiet ġenerali in fila. Però fl-istess ħin jinsab fis-sitwazzjoni pjuttost skomda li mill-Indipendenza ’l hawn se jkollna l-ewwel Gvern li m’għandux il-maġġoranza assoluta tal-poplu warajh, imma maġġoranza relattiva tal-voti. Maġġoranza ta’ wieħed fil-Parlament, bil-kwistjoni ta’ Pullicino Orlando għadha mhux riżolta, u bl-impenji uffiċjali li għandhom il-Ministri u s-Segretarji Parlamentari fl-istituzzjonijiet Ewropej varji, il-Gvern ta’ Gonzi se jkollu jiġġebbed mhux ftit biex jara kif se jkampa.

Pairing

Iktar kmieni din il-ġimgħa kien hemm laqgħa u anki skambju ta’ stqarrijiet għall-Istampa fejn ħarġu fil-beraħ il-proposti tal-Gvern u l-kontro-proposti ta’ l-Oppożizzjoni dwar kif għandu jiġi immaniġġjat aħjar ix-xogħol tal-Parlament f’dawn iċ-ċirkostanzi. Biex tassew juri l-buona volontà tiegħu ħalli tinbeda paġna ġdida fil-mod ta’ kif nagħmlu l-politika f’pajjiżna, Gonzi jmissu għamel il-proposti tiegħu mingħajr ħafna pre-kondizzjonijiet u rizervi. Jekk tabilħaqq ried jagħmel ġest ta’ rieda tajba biex jirrikonoxxi l-fatt li l-poplu Malti jinsab maqsum f’żewġ nofsijiet indaqs u li l-elezzjoni ntrebħet bi żbrixx, kien imissu offra l-kariga ta’ Speaker lill-Oppożizzjoni mingħajr il-kundizzjoni tal-pairing u l-kundizzjoni li l-Ispeaker irid ikun minn fost il-grupp Parlamentari Laburista. Min qed jilagħab dan it-tip taċ-ċess min-naħa tan-Nazzjonalisti ma nafx kif jista’ jgħaddilu mill-garigori ta’ moħħu li tal-Labour daqshekk ċwieċ li se jaċċettaw li b’hekk wieħed mill-34 deputati Laburisti ma jkunx jista’ jivvota iktar man-naħa tiegħu u f’każ ta’ casting vote fuq vot ta’ fiduċja dan l-Ispeaker Laburista jkun kostrett mill-ordnijiet tal-Kamra li jivvota favur il-Gvern Nazzjonalista.

Ċess politiku

GonziPN irid jileġ mhux ftit biex jikkonvinċi għalfejn ‘il-pairing’ fiċ-ċirkostanzi attwali qed jiġi mpinġi qisu xi att doveruż li l-Oppożizzjoni kważi obbligata li tidħol għalih. Iktar u iktar għax bejn l-1996 u l-1998, meta ukoll kienet teżisti sitwazzjoni ta’ Gvern ta’ maġġoranza ta’ wieħed imma li kellu maġġoranza assoluta ta’ voti, l-Oppożizzjoni Nazzjonalista dakinhar kienet ċaħdet il-pairing. Jien mhux qed ngħid li m’għandux jew għandu jingħata l-pairing, imma r-rispett jekk ma jkunx wieħed reċiproku, ma jibqax aktar rispett. Jekk tifli sew x’tattiċi ġew użati biex jiġu ikkapparati l-voti matul il-kampanja elettorali, fejn bħal donnu kull mezz kien ġustifikat biex jintlaħaq l-għan li tintrebaħ l-elezzjoni, moralment in-Nazzjonalisti żgur m’għandhom l-ebda dritt joqogħdu jiddettaw permezz tas-soltu logħob biċ-ċess tagħhom x’għandha tagħmel l-Oppożizzjoni Laburista.

[artiklu ppubblikat fil-gazzetta Illum tas-27 ta' April, 2008]

Qamar il-għasel

2008-04-25T13:31:00.008+02:00

Fix-xhur u l-ġimgħat ta’ qabel l-elezzjoni ġenerali għaddejna litteralment minn blitz medjatiku, bumbardament kontinwu ta’ politikanti li għamlu tabirruħhom li xtaqu sinċerament jikkomunikaw mal-poplu b’kull mezz possibbli, speċjalment dawk li għalihom kollox hu possibbli.

Ibda bil-mezzi tradizzjonali tal-kanvassing bieb bieb li jaħilbek speċjalment fejn hemm ħafna indani ta’ taraġ, coffee mornings jew morning coffee kif hawn min isibhom, bil-ġogi tat-tombla bis-snowball u tqassim ta’ kull oġġett immaġinabbli bħala tifkira ta’ min riedek tiftakar fih bil-vot tiegħek.Souvenirs li kienu jvarjaw fid-daqs u l-għamla, żgħar daqs żerriegħa u kbar daqs washing-machine jew il-kirja ta’ appartament mibni u lest jew li għadu mħażżeż fuq il-pjanta. Il-kandidat Nazzjonalista Leli Agius li qassam lill-kostitwenti żerriegħa tal-fjura tax-xemx, ħaqqu jingħata l-premju ta’ l-iktar gimmick elettorali effettiv u oriġinali u li ma jiswiex ħafna flus. Ma setax jonqos fl-era teknoloġika li ninsabu fiha li jkollna partiti u kandidati, min ħafna, min ftit li xejn u min xejn għal xejn, li bħala mezz ta’ pubbliċità jagħmlu użu mill-mezzi elettroniċi bħal DVDs, pendrives, You Tube, websites u blogs u x’naf jien.Kellna anki lill-First Lady Mrs Gonzi li qagħdet tiskomoda ruħha ta’ kuljum fil-kampanja billi tagħlaq il-ġurnata bl-osservazzjonijiet personali tagħha fuq il-blog. Min ħaseb li anki wara l-elezzjoni kien se jkollu l-kumpanija permanenti ta’ Kate Gonzi fuq il-blog baqa’ b’xiber imnieħer għax dan il-blog issa ilu ’l fuq minn xahar sieket.

Brejk
Hu aktar minn evidenti li kulħadd kellu bżonn brejk mill-kakafonija politika ta’ żmien il-kampanja, speċjalment in-nies li kellhom il-politika dieħla minn kull ventilatur, xaqq jew toqba u bil-kaxxa ta’ l-ittri tagħhom mifqugħha bil-karti li iktar iva milli le kienu jispiċċaw dritt għal ġol-landa taż-żibel. Imma ma kontx nimmaġina li brejk meritat għal kulmin tħabat u kkumbatta f’din il-kampanja kien se jfisser siesta twila ta’ iktar minn xahar qisu fil-qilla tas-sajf ta’ Awissu, meta la trid tarah u lanqas tmissu, is-suġġett tal-politika. Verament m’aħniex qed nitħaddtu fuq xi partit fil-Gvern li għadu kif rifes għall-ewwel darba l-għatba ta’ Kastilja, għax għal daqshekk in-Nazzjonalisti spiċċaw illustrawha din l-għatba daqskemm ilhom jikluha. Is-soltu meta partit jirbaħ elezzjoni ġenerali jingħata perjodu ta’ 100 ġurnata honeymoon politiku li jkunu mmarkati b’inizjattivi ġodda u ħeġġa u ħerqa għax-xogħol governattiv.Fil-każ ta’ GonziPN jidher li dan il-qamar il-għasel se jkun ikkaratterizzat minn raqda pjuttost twila. Gonzi mmarka bil-qawwa l-ewwel ġranet tat-tieni gvern tiegħu b’għażliet kuraġġużi meta ġie biex jifforma kabinett iżgħar fid-daqs u radikalment mibdul fil-kompożizzjoni tiegħu. Kienet biċċa xogħol li kien ilu s-snin jinħass il-bżonn tagħha bil-famuż re-shuffle tal-kabinett ta’ Fenech Adami li baqa’ ma seħħx kontra l-pariri minn barra u minn ġewwa l-Partit Nazzjonalista.

Għawdex
Imma wara t-8 ta’ Marzu seħħ it-terrimot li kien ilu mistenni u nfetħu bwieb is-sema għax kulma fadal mill-antiki fil-kabinett ta’ Gonzi huma Tonio Borg il-Viċi, Giovanna Debono li ngastat ruħha u saret ħaġa waħda mal-ministeru fi Pjazza San Franġisk daqskemm it-tempju tal-Ġgantija u s-santwarju Ta’ Pinu huma ħaġa waħda mal-pajsaġġ Għawdxi, u John Dalli li bis-sewwa jew bid-dnewwa reġa’ twieled mill-ġdid politikament. Fil-kabinett il-ġdid ta’ Gonzi seħħet bidla ġenerazzjonali pjuttost qawwija. Bidla li bdiha l-elettorat Nazzjonalista meta ta preferenzi baxxi lil la vecchia guardia, influwenzat xi ftit jew wisq anki mill-propaganda Laburista, u kompliha l-istess Prim Ministru Gonzi meta ħalla jittewbu eks-Ministri/Segretarji Parlamentari bħal Mugliett, Deguara, Zammit, Zammit Dimech u oħrajn.Lawrence Gonzi ta promozzjoni lil Dolores Cristina, lil Tonio Fenech u lil Carmelo Mifsud Bonnici li kien proprju hu meta sar Prim Ministru erba’ snin ilu li nkarigahom għall-ewwel darba b’responsabbiltajiet ministerjali.Gonzi kien qed jara pjuttost fil-bogħod u anki jantiċipa ċerti esiġenzi elettorali li se jkollu ħames snin oħra meta ħatar lid-deputat Għawdxi Chris Said bħala Segretarju Parlamentari għad-Djalogu Pubbliku u Komunikazzjoni.B’hekk l-eżerċizzji ta’ relazzjonijiet pubbliċi u propaganda rħisa għax tiġi b’xejn għal min igawdi minnha, imma mhix daqshekk irħisa għal min iħallas għaliha, jiġifieri l-poplu Malti mit-taxxi tiegħu, se jkunu mifruxa matul il-ħames snin kollha u mhux fenomenu li jfeġġ biss hekk kif tkun qed toqrob l-elezzjoni.Wieħed ma jridx jinsa wkoll li Għawdex kien id-distrett fejn il-Partit Laburista rreġistra l-iktar swing qawwija favur tiegħu fl-aħħar elezzjoni u mhux ta’ b’xejn għalhekk li għall-Għawdxin għal Ministeru wieħed minn fejn isir il-qadi u jitqassmu l-grazzji u l-pjaċiri issa se jkun hemm tnejn.

Il-Kottonera

L-istess għal dak li jirrigwarda l-Kottonera. GonziPN ħarsu fit-tul meta iddeċidew li għandu jċedi t-Tieni Distrett biex saret elezzjoni każwali fejn tellaq waħdu t-Tabib Stephen Spiteri li hu popolari maż-żgħażagħ u jidħol fid-djar ta’ ħafna Laburisti bħala tabib. Bl-elezzjoni ta’ Spiteri, b’xi mod jew ieħor, l-erba’ kandidati Nazzjonalisti fit-Tieni Distrett spiċċaw eletti fil-Parlament, avolja l-MLP kiseb ir-raba’ siġġu fuq dak id-distrett.Apparti dawn id-deċiżjonijiet strateġiċi ta’ Gonzi li għandhom fil-mira l-elezzjoni ta’ l-2013, il-profil tal-Gvern il-ġdid li mhux eżattament ġdid, hu pjuttost kajman u ħiemed xi ftit iż-żejjed. Ftit li xejn kienu l-inizjattivi li ttieħdu s’issa minn GonziPN, tneħħi l-kwistjoni tad-dħul ta’ Malta fil-PfP li tissodisfa l-aktar l-ego ta’ Richard Cachia Caruana li issa se jkollu l-privileġġ li meta fil-fora ta’ l-UE jkunu qed jiddiskutu affarijiet ta’ difiża, ir-rappreżentanti tal-pajjiżi l-oħrajn se jkunu jistgħu jikxfu s-sigrieti quddiemu.Minn dak it-tperriċ kollu quddiem il-kameras u minn dik il-viżibbiltà kollha ta’ żmien il-kampanja elettorali, morna għall-estrem l-ieħor fejn wara l-elezzjoni Gonzi u sħabu huma kważi inviżibbli. U biex tgħaxxaqha fil-waħda mill-ftit dehriet li kellu fil-pubbliku meta żar l-impjegati tal-MEPA u pproponielhom kodiċi ta’ etika, Gonzi irrifjuta li jwieġeb għall-mistoqsijiet ta’ l-Istampa u l-Press Officer is-Sinjura Vassallo bdiet tisħaq li kull mistoqsija lill-Prim Ministru trid tgħaddi minn ġol-kompjuter tagħha.

Filli dik id-disponibbiltà kollha ta’ Gonzi jwieġeb l-emails u jħabbat il-bibien sa tard bil-lejl u filli baħħ u silenzju totali fejn tidħol komunikazzjoni mal-mexxi tax-xandir u mal-pubbliku in ġenerali.Jista’ jkun li dan il-kwiet kollu hu l-kwiet ta’ qabel it-tempesta li xi darba jew oħra għad trid tfaqqa’ dwar l-iskandlu tal-Mistra u l-involviment ta’ Pullicino Orlando. GonziPN sa ċertu punt jaqbillu jaqa’ fil-muta jekk m’għandux idea kif se jsib tarf ta’ din il-problema bil-maġġoranza xxuttata ta’ wieħed li għandu ta’ kif se jiċċensura deputat li gideb u qarraq bl-elettorat Malti u anki bl-istess kap tiegħu u minn fuq, għal distrett wieħed tela’ anki minn tnejn.

[Artiklu li deher fil-gazzetta Illum fil-harga ta' l-20 ta' April 2008.]

L-Isqof għal President

2008-04-23T15:25:00.007+02:00

Mistoqsija li ta’ spiss inqalgħet fl-annali ta’ l-Istorja ta’ dan il-pajjiż u li għadha ġieli tinqala’ anki fil-kuntest attwali hija “safejn għandu jindaħal il-kleru fil-politika?” Kien hemm żmien fejn il-kleru mhux biss jindaħal fil-politika kien, imma kien jipparteċipa direttament billi jikkontesta għall-elezzjonijiet tas-Senat.

Tant hu hekk waħda mill-ironiji l-kbar ta’ l-Istorja ta’ dan il-pajjiż hija li Monsinjur Michael Gonzi kien Senatur tal-Partit Laburista bejn l-1921 u l-1923. In-Nazzjonalisti ta’ partit konfessjonali li kienu u li sa ċertu punt għadhom, saħansitra kellhom lill-Monsinjur Injazju Panzavecchia bħala wieħed mill-fundaturi tagħhom u lil Monsinjur Dandria u l-Kanonku Bugelli bħala esponenti ewlenin.Eventwalment kienet inbidlet il-Kostituzzjoni li ma ppermettietx iktar lil membri tal-kleru jikkontestaw direttament l-elezzjonijiet. Madankollu taħt forma jew oħra, ġieli bil-mod goff ta’ l-iskomuniki, interdetti u dnubiet mejta u ġieli b’mod sottili ta’ botti fini minn fuq l-ambone, l-indħil tal-kleru fil-politika baqa’ għaddej sal-ġurnata mqaddsa tal-lum anki jekk f’kuntest kompletament mibdul fejn il-Knisja tikkumbatti bħal kulħadd biex issib lil min jismagħha.

‘User friendly’

Bħalma jgħid il-Malti l-baqra tinbiegħ kollha u għalhekk issib minn kollox u diversità sħiħa ta’ opinjonijiet. Jekk il-Knisja titkellem bla kantunieri taqlagħha jew issib lil min jistrumentalizza kliemha, jekk ma tgħid xejn tispiċċa taqlagħha wkoll. Issib lil min jgħidlek li t-tmexxija preżenti tal-Knisja qiegħda tittieħed mill-klassi politika, qiegħda tagħti wisq importanza lit-tbissim u t-tgħanniq, imma fis-sustanza ftit li xejn inbidlet. Mill-banda l-oħra Alla ħares it-tmexxija tal-Knisja ma mxietx maż-żminijiet tal-lum u m’għarfitx li la tista’ tmexxi bl-impożizzjoni ta’ żmien Gonzi u lanqas bil-mutiżmu ta’ żmien Mercieca. Ċertament il-Knisja trid tkun ukoll iktar ‘user friendly’ biex tibqa’ rilevanti. Imma fit-tfittxija għall-verità li suppost tintriga lilna lkoll, it-tmexxija tal-Knisja għandha vantaġġ fuq kulħadd. Insa għall-mument l-ispirazzjoni divina, il-Knisja fuq kollox m’hemm għalfejn toqgħod tagħmel kompromessi ma’ ħadd, għax m’hija involuta fl-ebda tiġrija għall-voti, għall-inqas hekk suppost.Għandha jew m’għandhiex titkellem it-tmexxija tal-Knisja biex tagħti l-interpretazzjoni Evanġelika għall-kuntest soċjo-ekonomiku li qegħdin ngħixu fih, dwar il-preġji, difetti u problemi li jista’ jkun hemm fih? Jew qegħdin nippretendu li l-Knisja titkellem biss meta jkun jaqbel lil tan-naħa tagħna? Għal raġunijiet ovvji fil-klima ppolarizzata u tribali ta’ pajjiżna, it-tmexxija tal-Knisja f’Malta żżomm lura milli tidħol fi kwistjonijiet li dwarhom ikunu jeżistu kontroversji politiċi partiġġjani. Imma t-tfittxija għall-verità m’għandha tiġi kkundizzjonata mill-ebda kalkolu u t-tmexxija tal-Knisja m’għandhiex tiddejjaq tirfes il-kallijiet fejn hemm bżonn.

Paragwaj
Proprjament il-ħsieb ta’ dan l-artiklu ġej mill-bogħod għax hu ispirat mill-Elezzjonijiet Presidenzjali fil-Paragwaj fejn wieħed mill-kandidati ewlenin fit-tellieqa huwa Fernando Lugo, Isqof tal-Knisja Kattolika Rumana. Magħruf bħala “l-Isqof tal-fqar”, Lugo ġie influwenzat ħafna mit-teoloġija tal-liberazzjoni, moviment teoloġiku li kien qawwi ħafna fis- snin Sittin u Sebgħin imma li mbagħad fis-snin Tmenin ġie ripress mill-Kurja Vatikana. It-teoloġija tal-liberazzjoni kienet tisħaq li l-Knisja Kattolika għandha obbligu speċjali li tiddefendi lil min hu oppress u mgħaffeġ. Monsinjur Lugo talab permess speċjali mis-Santa Sede biex ikun jista’ jikkontesta, imma minflok spiċċa sospiż għalkemm xorta waħda jibqa’ Isqof. Il-liġijiet tal-Paragwaj jipprojbixxu lill-membri tal-kleru milli joħorġu għall-elezzjoni u minħabba f’hekk hemm dibattitu għaddej dwar il-legalità tal-kandidatura ta’ Fernando Lugo għax is-Santa Sede ma laqgħetx ir-riżenja tiegħu mis-saċerdozju.

Inspector Clouseau

Għal raġunijiet storiċi u mhux, il-kleru f’Malta fil-parti l-kbira tiegħu, joqgħod ‘il bogħod mill-politika partiġġjana. Imma dan ma jfissirx li għandu jibqa’ fommu sieket dwar il-pjagi li qegħdin jifnu lis-soċjetà Maltija bħad-dejn esaġerat li qed ikollhom jidħlu għalih iż-żgħażagħ tagħna, il-konsumiżmu esaġerat, id-droga u ħafna affarijiet oħrajn. Alla ħares ma jkunx persunaġġ qaddis f’kull sens tal-kelma bħal Monsinjur Victor Grech li jgħix dak li jemmen billi ddedika ħajtu lil ħaddieħor. Imma wasal iż-żmien li t-tmexxija tal-Knisja titkellem bla kantuniera u bla tlaqliq dwar l-aċċess laxk għad-droga u kif din qiegħda tippenetra mingħajr wisq tfixkil f’pajjiżna. Mill-banda l-oħra idarrsu kummenti ta’ ċerti membri tal-kleru bħal Peter Serracino Inglott li apparti l-appoġġ favur in-Nazzjonalisti fil-kampanja elettorali, baqa’ għaddej jippompja l-velenu kontra l-Laburisti. Fis-Sunday Times tat-30 ta’ Marzu wasal biex jinsinwa li n-nar illegali tat-traġedja fin-Naxxar seta’ kien nar maħdum illegalment biex jinħaraq fl-eventwalità li jirbaħ l-elezzjoni l-Labour u li ma setax jittieħed x’imkien ieħor filwaqt li l-partitarji Nazzjonalisti kienu qegħdin jiċċelebraw. M’għandix dubju li Fr Peter bħala wieħed mill-aqwa intellettwali ta’ Malta huwa espert rikonoxxut f’diversi oqsma, imma ma kontx naf li issa laħaq flok Inspector Clouseau.

[artiklu ppubblikat fil-gurnal l-Orizzont tat-22 ta' April, 2008]

Newtrali

2008-04-22T15:26:00.008+02:00

Dr Mintoff,

Nibda sabiex naghtik hajr li wegibt e-mail tieghi li bghatlek xi jiem ilu. Nixtieq ingib ghall-attenzjoni tieghek ahbar li ltaqjt maghha f'gurnal Palestinjan ftit ilu li tittratta pajjizna u nixtieqek ingibha ghall-attenzjoni tas-semmiegha fil-programm tieghek. Gie rrappurtat fil-Palestine Chronicle [Franklin Lamb/PalestineChronicle.com] li l-guided missile destroyer Amerikan il-USS COLE salpa minn Malta fis-26 ta' Frar li ghadda sabiex jiehu postu mhux ‘il boghod minn Beirut. Il-wasla tieghu qeghda tigi deskritta fil Libanu bhala twissija lejn is-Sirja, l-Iran u l-Hezbollah anke fi zmien meta kollox jindika li regghet qeghda tinhema gwerra ohra minn Izrael kontra l-Libanu. Il-punt tieghi hu dan: konxju l-Gvern Malti x'konsegwenzi tista' thalli fuq pajjizna ahbar bhal din fuq media Gharbija?Wasal iz-zmien li ma nhallux iktar bastimenti militari jidhlu gewwa l-portijiet taghna?Jista' jaghti l-kaz li gruppi terroristici jibdew iharsu lejn Malta bhala alleata ta pajjizi li mohhhom biex jattakaw pajjizi Gharab?

Grazzi talli tisma’ l-opinjonijiet tieghi.

Neville Gafa'

Ghaziz Neville,

Propju biex jissahhah l-argument tieghek, tajjeb li taghmel referenza wkoll ghal dak li gara lill-USS Cole fis-sena 2000. Fit-12 ta’ Ottubru 2000 dan id-destroyer Amerikan kien fil-port ta’ Aden fil-Jemen wara li dan incidentalment kien ukoll ghadu kif salpa mill-Port –il Kbir ta’ Malta. Lanca zghira li ghall-mument dehret li kienet lanca tal-gbir ta’ l-iskart, resqet vicin il-USS Cole tant li l-bahrin Amerikani spiccaw ixejjru lil dawk li kienu fuq din il-lanċa meta fil-fatt kienu terroristi. Fis-siegha w il-waqt, issehh spluzjoni u bil-blast tinfetah toqba fil-galley tal-Cole wieghsa 36 pied propju fejn il-bahrin Amerikani kienu fil-kju biex jibdew jieklu. Spiccaw inqatlu 17 –il bahri Amerikan u korrew serjament 39 iehor. Dan kien l-aghar incident f’ghoxrin sena fejn kien involut bastiment militari Amerikan.

Neville, naqbel mieghek li din ir-rabta incidentali ta’ dan id-destroyer Amerikan ma’ Malta ta’ bilfors igeghlek tahseb u tirrifletti. Tqum wahida l-mistoqsija dwar kemm ahna attrezzati bhala l-izghar pajjiz fl-Ewropa biex nilqghu u nipprevjenu kontra xi accident bhal dan jekk Alla hares qatt xi grupp terroristiku jixhet ghajnejh fuq Malta biex jaghmel xi terroristiku? Kemm huma mhargin u ppreparati l-qawwiet tas-sigurtà taghna biex jizguraw li ma jsehhx xi attentat terroristiku fuq vapuri militari li jkunu fil-portijiet taghna waqt xi zjara ta’ kortezija? Il-fatt li ghamilna zmien meta dawn iz-zjajjar kienu spissi hafna, minnu nnifsu kien jaghmel lil Malta potenzjalment iktar attraenti f’ghajnejn gruppi terroristi, iktar u iktar meta dawn jikkunsidraw l-mizuri ta’ sigurtà f’Malta huma relattivament facli iktar biex jigu ppenetrati?

Imma l-agrument tieghek jestendi lilhinn mill-possibiltà remota jew mhiex ta’ xi hbit terroristiku fuq xi vapur militari li minnhom nnifsuhom huma fortizzi armati u mhux la kemm isir xi attentat terroristiku fuqhom. Fis-snin li ghaddew gruppi terroristi bhal ta’ Al Qaeda l-iktar li kellhom fil-mira taghhom kienu postijiet iffrekwentati hafna mit-turisti bhal Marokk, il-Kenja u Bali bil-vittmi ta’ dawn l-attentanti jkunu nies civili u mhux militari. Nifhem xi trid tghid meta inti tistaqsi jekk humiex qed jigu evalwati sew ir-riskji u analizzati u il-konsegwenzi li jista’ jkollhom dawn iz-zjarat fuq is-sigurtà ta’ pajjizna. X’sens jaghmel mil-lat ta’ sigurtà ta’ pajjizna meta biswit xi destroyer bhal USS Cole ikollok fl-istess hin diversi cruise liners b’eluf ta’ turisti abbord fuqhom?!

Lilhinn mill-argumenti legalistici dwar il-Kostituzzjoni w in-newtralità, huma dawn l-argumenti prattici li ghandna nikkunsidraw qabel kull haga ohra. Imma hemm imbaghad aspetti prattici ohrajn li bl-istess mod ma jistghux jigu traskurati. In-newtralità ta’ pajjizna x’garanzija toffri ghas-sigurtà ta’ pajjizna fix-xenarju attwali fejn m’ghadhiex iktar il-gwerra bierda l-ikbar theddida ghall-paci imma t-terrorizmu fundamentalista. Fi zminijiet ohrajn, in-newtralità setghet tissarraf anki f’ghajnuna finanzarja meta l-USA u l-USSR kien qieshom kelb u qattus, imma llum il-gurnata x’tista’ ssarraf in-newtralità f’xenarju fejn it-terrur jattakka fejn l-iktar huwa dghajjef. Hi xi haga intrisikament tajba jew hazina li pajjiz zghir bhal taghna flok iperper qiesu qazba mar-rih, jaqa’ taht l-umbrella tas-sigurtà tas-super-potenza dinjija, l-Istati Uniti?

Mill-perspettiva tan-nies barra t-triq meta abbraccjaw in-newtralità w il-pacifizmu bhala valur morali u politiku, dawn ma kienux sentimenti li l-laburisti jhossu fid-demm taghhom imma emmnu bhala att ta’ fidi politika, ghax hekk kienu jemmnu l-mexxejja taghhom Duminku Mintoff u warajh Karmenu Mifsud Bonnici. Fil-parti l-kbira tal-votanti laburisti ta’ certa età, specjalment dawk tad-dawra tal-port inkluzi Haz-Zabbar, Rahal Gdid, Birzebbugia ecc, dawn ghexu u qalghu x’jieklu ma’ l-Inglizi u mal-Amerikani u ma setghu qatt ikunu kontra taghhom. Bl-istess mod illum il-gurnata kull minn jaqla’ bicca hobz tajba meta jkun hawn zjara ta’ xi bastiment militari, ibda minn tat-taxis u spicca b’tal-bars, diskoteki ecc, dawn se jkunu bi hgarhom favur dat-tip ta’ zjarat.

Bhal kull haga ohra f’dan il-mikrokozmu jismu Malta, din mhijiex xi kwistjoni semplici imma pjuttost kumplikata li tehtieg li tigi trattata mill-faccati kollha taghha.

Wenzu Mintoff

[Artiklu ppubblikat fit-Torca 20.04.2008]

Elezzjonijiet Presidenzjali fil-Paragwaj

2008-04-19T17:32:00.003+02:00

Nhar il-Hadd 20 ta' April se jsiru l-elezzjonijiet presidenzjali fil-Paragwaj, fejn bis-sewwa jew bid-dnewwa ilu jmexxi ghal dawn l-ahhar 60 sena l-istess partit, il-Partit Colorado, 30 sena minnhom permezz ta' dittatura.

Din l-elezzjoni mistennija twaqqaf ic-cens perpetwu tal-Partit Colorado ghax fuq quddiem nett fis-sondaggi ta' l-opinjoni pubblika hemm Fernando Lugo li jmexxi l-Alleanza Patrijottika ghall-Bidla (APC) li tikkonsisti f'koalizzjoni ta' 8 partiti fl-Opposizzjoni tac-Centru Xellug, partiti rivoluzzjonarji, socjalisti u anki demokristjani. Fil-kontinent Latin Amerikan fis-snin li ghaddew kien hemm diversi mexxejja tac-centru-xellug bhal Lula fil-Brazil, Morales fil-Bolivia, Bachlet fic-Cili, Correa fl-Ekwador u sintendi Chavez fil-Venezwela.

Imma dak li zgur jaghmel uniku lil Fernando Lugo huwa l-fatt li hu Isqof Kattoliku li gie ordnat bhala isqof ta' San Pedro, il-Paragwaj fl-1994. Maghruf bhala 'l-Isqof tal-fqar', Lugo gie influwenzat hafna mit-teologija tal-liberazzjoni, moviment teologiku li kien qawwi hafna fis-snin 60 u 70 imma li mbaghad fis-snin 80 gie ripress mill-Kurja Vatikana mill-Kongregazzjoni Duttrina u Fidi li kienet immexxija mill-Kardinal Josef Ratzinger, illum Papa Benedittu XVI. It-teologija tal-liberazzjoni tishaq li l-Knisja Kattolika ghandha obbligu specjali li tiddefendi lil min hu oppress u mghaffeg. Lugo talab permess specjali mis-Santa Sede biex jigi 'lajcizzat' imma minflok spicca sospiz.

Fernando Lugo jirrifjuta li jigi assocjat ma' movimenti jew mexxejja ta' pajjizi ohra fl-Amerika Latina u jinsisti li m'ghandu ebda mudell li jimxi fuqu hlief li jiffoka fuq l-inegwaljanza socjali fil-Paragway. Lugo jinsisti li l-guh w il-qghad, bhan-nuqqas ta' access ghall-kura tas-sahha u l-edukazzjoni m'ghandhomx ideologija.

Awguri Monsinjur Lugo!!